Ա. Լոպուխին
Տե՛ր, Քո լուրը լսեցի Ես և վախեցա, Տե՛ր, ավարտիր Քո գործը տարիների կամ ժամանակի ընթացքում, ժամանակի ընթացքում հայտնիր այն, բարկության մեջ հիշիր ողորմության մասին: (Սինոդական թարգ․) [2]
2−րդ համարի հասկանալու դժվարությունը եբրայերեն մասորեթական տեքստում դրա անորոշությունն է և Յոթանասնիցի տեքստի հետ ունեցած ակնառու տարբերությունը: Այստեղ Վուլգաթայի տեքստը ավելի մոտ է եբրայերենին, քան հունարենին: Համարի առաջին «Տե՛ր, Քո լուրը լսեցի Ես և վախեցա» բառերը բոլոր տեքստերում նույն ձևով են ընթերցվում: Բերված բառերին քաղդեացիների հանդեպ ապագա դատաստանի իմաստ է հաղորդում երանելի Թեոդորիտը՝ «Վախով լցվեցի ես, Տե՛ր, լսելով Քո խոսքերը, տեսնելով Քո սահմանումների արդարությունը, տեսնելով, թե ինչպես ես Դու ճշմարտացիորեն տնօրինում ամեն կատարվող բան, մնում եմ ծայրահեղ զարմանքի մեջ» (Ամբակումի մարգարեության մեկնություն, Ս. Պոսադ, 1907 թ., էջ 32): Այնուհետև, հունարեն տեքստում և սլավոներեն թարգմանության մեջ հաջորդում են ուրիշ տեքստերում չընթերցվող կամ բացակայող հետևյալ բառերը՝ «κατενόησα τα ἔργα σου και ἐξέστην ἐν μέσω̨ δύο ζώ̨ων γνωσθήση̨» (սլավոներեն՝ «Նայեցի Քո գործերին և զարհուրեցի, կճանաչվես երկու գազանների մեջ»): Արտահայտության առաջին կեսը համարի առաջին բառերի ձևափոխությունն է և որպես ավելորդություն, հավանաբար, առկա չէ բնագիր տեքստում: Այս բառերը բազմաթիվ հունարեն ձեռագրերում ևս բացակայում են (օրինակ՝ 22, 36, 42, 49, 51, 62, 86, 91, 95, 97, 130, 147, 185, 228, 238, 240, 310, 311 Գալմեսի մոտ): Վերոնշյալ արտահայտության երկրորդ մասը եբրայերեն` «Վերակենդանացրո՛ւ Քո գործը տարիների ընթացքում» արտահայտության (Վուլգաթա՝ «opus tuum, in medio annorum vivifica illud») մի յուրահատուկ թարգմանությունն է: Բայց այստեղ ինչ կենդանիների մասին է խոսվում. կարծիքները շատ տարբեր են: Երանելի Թեոդորիտը ասում է. «Ոմանք երկու կենդանիների ներքո հասկանում են հրեշտակներին և մարդկանց, իսկ ոմանք՝ Աստծո փառքին մոտ գտնվող անմարմին զորություններին՝ Սերովբեներին և Քերովբեներին, իսկ որոշները՝ հրեաներին և բաբելոնացիներին: Բայց ինձ թվում է, որ մարգարեն խոսում է ոչ թե երկու կենդանիների, այլ երկու կյանքերի մասին՝ ներկա և ապագա, որոնց միջև հայտնվելու է Արդար դատավորը» (նույն տեղում, էջ 32): Երանելի Հիերոնիմոսի վկայությամբ. «Պարզ մեկնաբանությունը և սովորական պատկերացումը այս հատվածը առնչում են Փրկչին, քանի որ Նա խաչելության ժամանակ ճանաչվեց երկու ավազակների մեջ (տե՛ս Մարկ. 15, Հովհ. 19), կամ ավելի լավ տարբերակ է, «որ վաղ Եկեղեցում, որը բաղկացած էր թլպատվածներից և անթլպատներից, Փրկիչը, շրջապատված լինելով երկու կողմերի ներկայացուցիչներով, ճանաչվեց և հավատքի առարկա դարձավ երկու ժողովուրդների համար էլ: Կան նաև այնպիսինները, ովքեր կենդանիների ներքո հասկանում են երկու Կտակարանները՝ Հին և Նոր, որոնք իսկապես սուրբ Հոգուց ներշնչված են և ունեն կյանք, որոնք շնչում են, և որոնց միջոցով էլ Տերը ճանաչվելու է» (Ամբակումի մարգարեության մեկնության երկու գրքեր... Կիև, 1898, էջ 189): Եբրայերեն տեքստի և Վուլգաթայի համապատասխան արտահայտություններն ընդհանուր միտք են արտահայտում. մարգարեն աղոթում է վերածննդի (ինչպես Սաղմ. 79:15, 137:7 համարներում) կամ Իսրայելում Աստծո շնորհի ներգործության վերականգնման համար, այսինքն՝ պատմական իմաստով՝ Բաբելոնյան գերությունից հետո հինկտակարանյան աստվածապետության վերականգնման մասին, իսկ տիպաբանական իմաստով՝ Գալիք Մեսիայի կողմից մարդկանց մեղքերի քավության գործի մասին: Համարի վերջին հատվածը արտահայտում է Աստծու մասին ամբողջ աստվածաշնչյան ուսուցման մեջ [կարմիր թելի պես] անցնող, այն միտքը, որ աշխարհի և մարդկանց հետ Իր հարաբերություններում Աստված ավելի շատ առաջնորդվում է Իր բարությամբ և ողորմությամբ, և որ «Նա մնում է բարի և ողորմած նաև այն ժամանակ, երբ պատժում է մարդկանց՝ «Երբ պատիժներով շփոթեցնում ես մարդկանց, այդ ժամանակ ևս, ողորմությամբ առաջնորդվելով, կրկին փոխում ես նրանց դժբախտ վիճակը» (Երանելի Թեոդորիտ, նույն տեղում, էջ 32): Այսպիսով, 2−րդ համարի տարբեր տեքստերում եղած ընթերցումների բոլոր տարբերություններով հանդերձ, պահպանվում է համարի ընդհանուր մեսիական իմաստը, որը, ամեն դեպքում, բովանդակում է առաջիկա Մեսիայի մարգարեական կանխազգացումը: Երրորդ համարից սկսվող հաջորդ Աստվածհայտնությունը նկարագրում է հենց Նրա գալուստը, որը պետք է լինի ապագայում:
--------------------------------
[2](Էջմիածին թարգ․) «Տէ՛ր, քո լուրը լսեցի եւ վախեցայ, նայեցի քո գործերին եւ զարհուրեցի. դու կը ճանաչուես երկու գազանների միջեւ, երբ տարիները մօտենան՝ կը յայտնուես, երբ ժամանակը հասնի՝ կ՚երեւաս, [երբ իմ անձը խռովվի՝ բարկության մեջ ողորմություն կհիշես]։
(Արարատ թարգ․) Ո՛վ Տեր, լսեցի այն, ինչ հայտնեցիր, և վախեցա։ Այս տարիներում վերանորոգի՛ր այն, ո՛վ Տեր. տարիների մեջ գիտենա՛լ տուր և բարկության մեջ գթությո՛ւն հիշիր։
(Գրաբար) Տէր, զլուր քո լուայ եւ երկեայ։ Տէր, հայեցայ ի գործս քո՝ եւ զարհուրեցայ։ Ի մէջ երկուց գազանաց ծանիցիս. ի մերձենալ ամացն յայտնեսցիս. ի հասանել ժամանակին երեւեսցիս։ Ի խռովել անձին իմոյ ի բարկութեան զողորմութիւնս յիշեսցես։
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: