Նավումի մարգարեության մեկնություն 3:18

Ա․ Լոպուխին

18-19․ Քո հովիվները քնած են, Ասորեստանի թագավոր, քո ազնվականները հանգստանում են, քո ժողովուրդը տարածվել է լեռներում, և ոչ ոք չկա, որ հավաքի նրանց։ [18] Չկա բժշկություն քո վերքերի համար, ցավալի է քո խոցը։ Քո մասին լուրը բոլոր լսողները ծափ կտան քեզ համար, քանզի ո՞ւմ վրա չի տարածվել քո անդադար չարությունը։ (Սինոդական թարգ․)
   
   Նինվեի վերաբերյալ իր մարգարեական «լծի» հռչակումն ավարտելով՝ մարգարեն ևս մեկ անգամ անդրադառնում է, Աստծո դատաստանի համաձայն, Նինվեին սպասվող անխուսափելի ու ճակատագրական վախճանի մասին մտքին։ Ի դեմս Ասորեստանի թագավորի՝ ողջ հպարտ Աշուրին դիմելով՝ մարգարեն հայտնում է նրա տարածքին սպասվող մահացու հանգստի մասին․ հավիտենական մահվան քուն է սպասում ասորի ժողովրդի բոլոր ներկայացուցիչներին՝ ղեկավարներին և առաջնորդներին, որոնք թշնամական սրից ընկնելու են նրա հետ առաջին իսկ բախման ժամանակ։ Առանց առաջնորդների մնացած զինվորները կփախչեն, իսկ զինվորների հետևից, առանց հովիվ մնացած ոչխարների պես, կփախչեն և լեռներում կցրվեն նաև Ասորեստանի բոլոր բնակիչները (Գ Թագ․ 22։17, Զաք․ 13։7, Եզ․ 34։6)։ Միաժամանակ իսպառ կդադարի նաև հզոր ու համաշխարհային ասորական տերության քաղաքական գոյությունը։ Եվ Նինվեի այս անկումը, ամբողջ պետության անկման հետ միասին, չնայած իր ամբողջ ողբերգականությանը, շրջակա ժողովուրդների շրջանում ոչ թե սուգ, կարեկցանք և խղճահարություն կառաջացնի, այլ զարմանալի ուրախություն և խորագույն բավարարվածության զգացողություն աշխարհի այս դաժան տիրուհու՝ Նինվեի կործանման համար, որը նրանց ոչ այլ ինչ էր բերել, քան մեծագույն չարիք և վնասներ։ «Հիշելով այն աղետները, որ կրել էին քեզնից՝ նրանք կուրախանան, որ դու էլ ես նույն բանը կրում, և կծափահարեն» (Թեոդորոս եր․, Տասներկու մարգարեների մեկնությունը, Մ․ 1857, Գիրք 3, էջ 20)։

   Նինվեի ճակատագրի մասին Նավումի սարսափելի մարգարեությունը ամենայն ճշգրտությամբ իրականացավ մարերի և բաբելոնացիների միացյալ ուժերի կողմից Նինվեի և նրա հետ միասին ամբողջ Ասորեստանի կործանմամբ։ Այս համաշխարհային ու կարևոր իրադարձության մասին կարճ, սակայն ճշգրիտ վկայություն կարելի է ընթերցել Տոբիթի գրքում (14։17)։ Վերոհիշյալ վկայությունը հաստատվում է դասական հեղինակներ Հերոդոտոսի, Ավեդենի, Ալեքսանդր Պատմաբանի, Կտեզիայի նմանատիպ վկայությունների հետ համեմատությամբ, հատկապես 1894 թվականին բացահայտված Նաբոնիդի արձանագրությամբ, որտեղ մատնանշվում է Նինվեի և Ասորեստանի կործանման տարեթիվը՝ Ք․ ա․ 607−606 թթ․։ Տարեթիվ, որը այժմ էլ գիտության մեջ համընդհանուր կերպով ընդունված է (հմմտ․ Սիմաշկևիչ, Նինվեի մասին Նավումի մարգարեությունը, Սանկտ․ Պ․, 1875, էջ 324−341, Դրոզդով Ն․ Մ․, Տոբիթի գրքի առաջացման մասին, Կիև, 1901, էջ 515−527, Բացատրական Աստվածաշունչ, հտ․ III, էջ 361)։
--------------------------------
[18](Էջմիածին թարգ․) Վա՜յ նրանց. քո հովիւները ննջեցին, Ասորեստանի թագաւորը կոտորեց քո զօրքերը, քո ժողովուրդը չուեց լեռները, չկար մէկը, որ մնար:
(Արարատ թարգ․) Քնած են քո հովիվները, ո՛վ Ասորեստանի թագավոր, մրափում են քո ազնվականները, լեռների վրա ցրված է քո ժողովուրդը, և նրանց հավաքող չկա։
(Գրաբար) Վայ նոցա։ Նիրհեցին հովիւք քո. թագաւորն Ասորեստանեայց կոտորեաց զզաւրս քո. չուեաց ազգ քո ի լերինս, եւ ոչ ոք էր որ մնայր։