ՍՈՒՐԲ ԳՈՐԴԻՈՍ ԿԵՍԱՐԱՑԻ ՀԱՐԻՒՐԱՊԵՏԻ ՎԿԱՅԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ

Զքեզ արդար եւ ուղիղ դատաւոր

ի մէջ սրբոց Քոց բարեբանիս.

հարցն մերոց Աստուած օրհնեալ ես յաւիտեան:

Զքեզ որ ի հնոցն իջեր ապաւէն.

խոնարհեալ ի գունդս մարտիրոսաց գովիս.

հարցն մերոց Աստուած օրհնեալ ես յաւիտեան:

Զքեզ որ ահաւոր Թագաւոր յաւիտենից.

այսօր ընդ դասս վկայից Քոց բարեբանեմք.

հարցն մերոց Աստուած օրհնեալ ես յաւիտեան:

(Շարակնոց)

 

Ք­րիս­տո­սի յաղ­թող վկայ ե­րա­նե­լի Գոր­դիո­սը ծնո­ւել է  Կա­պա­դով­կիա­յի Կե­սա­րիա քա­ղա­քում, ո­րի հա­մար Մեծն Բար­սեղ Կե­սա­րա­ցին ա­սում է. «­Նա ա­ռա­ւե­լա­պէս սի­րե­լի է մեզ, ո­րով­հե­տեւ մեր սե­փա­կան զարդն է»: Արդ, նա, լի­նե­լով քրիս­տո­նեայ ծնող­նե­րի զա­ւակ, երբ ար­բուն­քի հա­սաւ, Դիոկ­ղե­տիա­նո­սի կայս­րու­թեան սկզբնա­կան տա­րի­նե­րին ար­քու­նի զօր­քում կան­չո­ւեց զի­նո­ւո­րա­կան ծա­ռա­յու­թեան, ո­րով­հե­տեւ կո­րո­վի եւ զօ­րա­ւոր այր էր, յա­ջո­ղակ պա­տե­րազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րում ու հո­գով ա­րի: Քաջ եւ ա­ռա­ջա­դէմ գտ­նո­ւե­լով բազ­մա­թիւ մրցա­պայ­քար­նե­րում՝ նա պա­տո­ւի ար­ժա­նա­ցաւ զօ­րագ­լուխ­նե­րի ու թա­գա­ւո­րի իշ­խան­նե­րի կող­մից եւ ինք­նա­կա­լի հրա­մա­նով հա­րիւ­րա­պետ կար­գո­ւեց: Սա­կայն երբ Դիոկ­ղե­տիա­նո­սը հա­լա­ծանք­ներ սկսեց քրիս­տո­նեա­նե­րի դէմ, Գոր­դիո­սը, տես­նե­լով սոս­կա­լի ա­ղէտ­նե­րը, ո­րոնք հաս­նում էին հա­ւա­տա­ցեալ­նե­րին, մտա­տանջ­ւում էր ան­տա­նե­լի սրտա­ցա­ւու­թեամբ, ո­րով­հե­տեւ օգ­նել չէր կա­րող, իսկ նրանց տա­ռա­պանք­նե­րը տես­նել չէր յան­դուր­ժում: Ա­մէն օր աչ­քե­րի առ­ջեւ տես­նում էր մէ­կին՝ մատ­նո­ւած հրի, միւ­սին՝ սրի, ո­մանց էլ՝ տե­սակ-տե­սակ տա­ռա­պանք­նե­րի ու մա­հո­ւան: Ա­պա քա­ջու­թեամբ մտա­դրո­ւեց թող­նել զի­նո­ւո­րու­թիւ­նը եւ հե­ռա­նալ դէ­պի օ­տա­րու­թիւն, որ­պէս­զի հա­ղորդ չդառ­նայ ան­օ­րէն հա­լա­ծիչ­նե­րի խոր­հուրդ­նե­րին ու գոր­ծե­րին: Հե­ռա­ցաւ քա­ղա­քից եւ դի­մեց ա­նա­պա­տի կող­մը, ուր ա­ռանձ­նա­նա­լով լեռ­նե­րի ծեր­պե­րում՝ ի­րեն մե­նա­կե­ցու­թեան կար­գով քաղ­ցով ու ծա­րա­ւով մատ­նեց կա­մա­ւոր ճգնու­թիւն­նե­րի եւ ան­դա­դար ա­ղօթք­նե­րի: Ու այդ­պէս եր­կար տա­րի­ներ մնա­լով ա­նա­պա­տում՝ ան­դա­դար հո­գե­ւոր կրթու­թեամբ եւ աս­տո­ւա­ծա­յին լու­սա­ւո­րո­ւա­ծու­թեամբ ընտ­րեալ մե­նա­կեաց դար­ձաւ:

 

Ս­րա­նից յե­տոյ՝ Լի­կիա­նո­սի թա­գա­ւո­րու­թեան տա­րի­նե­րին, երբ վերս­տին բոր­բո­քո­ւեց քրիս­տո­նեա­նե­րի դէմ հա­լա­ծանք­նե­րի հրդե­հը, Ա­րե­ւել­քից  Ագ­րի­կո­ղա­յոս ա­նո­ղորմ դա­տա­ւորն սկսեց չա­րա­չար կեր­պով տան­ջել քրիս­տո­նեա­նե­րին: Այն­ժամ վա­ռո­ւե­լով աս­տո­ւա­ծա­յին նա­խան­ձա­խնդրու­թեամբ՝ ե­րա­նե­լի Գոր­դիոսն ա­նա­պա­տից ի­ջաւ իր Կե­սա­րիա քա­ղա­քը, որ­պէս­զի յայտ­նա­պէս կշտամ­բի հե­թա­նոս­նե­րի մո­լո­րու­թիւն­նե­րը ու այլ սուրբ վկա­նե­րի օ­րի­նա­կով Ք­րիս­տո­սի հա­մար իր ան­ձը մա­հո­ւան մատ­նի: Եւ մի օր, երբ այդ քա­ղա­քում պա­տե­րազ­մա­սէր դե­ւի թա­տե­րա­կան խա­ղե­րի հան­դի­սու­թիւն էին կազ­մա­կեր­պել` ի պա­տիւ Ա­րէս չաս­տու­ծոյ, հրա­պա­րա­կում մարդ­կանց հոծ բազ­մու­թիւն էր ժո­ղո­վո­ւել: Հա­ւա­քո­ւել էր հե­թա­նոս­նե­րի ու հրէա­նե­րի մեծ բազ­մու­թիւն եւ ոչ քիչ թո­ւով քրիս­տո­նեա­ներ: Այդ օ­րը հան­դի­սու­թեա­նը մաս­նակ­ցե­լու հա­մար տէ­րերն ար­ձա­կել էին իրենց ծա­ռա­նե­րին, ու­սու­ցիչ­նե­րը՝ ա­շա­կերտ­նե­րին: Ե­կել էին նաեւ կա­նայք՝ թէ՛ ա­նո­ւա­նի, թէ՛ ռա­միկ, եւ այդ­պէս հան­դի­սու­թեան հրա­պա­րա­կը լի էր հոծ բազ­մու­թեամբ: Ա­ներ­կիւղ հա­մար­ձա­կու­թեամբ հան­դի­սա­վայր ե­կաւ նաեւ ե­րա­նե­լի Գոր­դիո­սը ու զօ­րա­ցած Ք­րիս­տո­սի շնորհ­նե­րով՝ մե­ծա­ձայն ա­ղա­ղա­կեց. «Լ­սե­ցէ՛ք ինձ բո­լորդ, որ այս­տեղ էք...», եւ ա­սես թէ ըստ  Ե­սա­յու խօս­քի. «Յայտ­նո­ւե­ցի նրանց, ով­քեր իմ մա­սին չէին հարց­նում, ինձ գտան նրանք, ով­քեր ինձ չէին փնտրում» (Ես. ԿԵ 1), եւ ցոյց տո­ւեց, որ ոչ թէ հար­կադ­րա­բար է վտան­գի մատն­ւում, այլ կա­մա­ւո­րա­պէս է մար­տա­հան­դէս մտնում:

 

Երբ ա­նակն­կալ պա­հին հնչե­ցին այս խօս­քե­րը, ամ­բո­խի մէջ ի­րա­րան­ցում սկսո­ւեց: Ժո­ղո­վուր­դը, ապ­շած ե­րա­նե­լու հա­մար­ձա­կու­թեան վրայ, թող­նե­լով հան­դի­սու­թիւ­նը, հա­յեաց­քը դարձ­րեց նրա կող­մը ու տե­սաւ լեռ­նաբ­նակ­նե­րի պէս վայ­րագ տես­քով, ցու­պը[1] ձեռ­քին տա­ռա­պած մէ­կի եւ սպա­սում էր այդ նո­րա­տե­սիլ մար­դու նո­րա­լուր խօս­քե­րի նոր ա­ղա­ղակ­նե­րին: Նա ու­նէր եր­կար մօ­րուք, խառ­նի­խուռն մա­զեր, մարմ­նի կոշ­տա­ցած ան­դամ­ներ ու քրձե­ղէն հան­դերձ­ներ: Այն­տեղ էր գտ­ն­ւում նաեւ զօ­րա­կան­նե­րով շրջա­պա­տո­ւած Ագ­րի­կո­ղա­յոս իշ­խա­նը, ո­րը նախ հրա­մա­յեց հան­դար­տեց­նել ամ­բո­խին, եւ ա­պա կան­չել տո­ւեց նրան ու հարց­րեց. «Ո՞վ ես դու, եւ ին­չի՞ հա­մար են այս ա­ղա­ղակ­նե­րը»: Սուրբն ան­վե­հեր կեր­պով պա­տաս­խա­նեց նրան ու ա­սաց. «­Ծա­ռան եմ Քրիս­տոս ան­մահ Թա­գա­ւո­րի՝ Ա­րար­չի երկն­քի եւ երկ­րի, իսկ նրան­ցում ե­ղած­ներն ա­րա­րած­ներ են՝ տե­սա­նե­լի ու ան­տե­սա­նե­լի: Ե­կել եմ այս­տեղ՝ քա­րո­զե­լու Ճշ­մար­տու­թիւ­նը եւ վկա­յե­լու Ն­րա սուրբ ա­նու­նը»: Այն­ժամ իշ­խա­նը դար­ձաւ զօ­րա­կան­նե­րին ու սկսեց հար­ցու­փորձ ա­նել նրա մա­սին: Նրան­ցից գլխա­ւոր­ներն ա­սա­ցին. «­Ճա­նա­չում էինք դրան զի­նո­ւո­րա­կան­նե­րի դա­սից, ո­րը հա­րիւ­րա­պե­տու­թեան աս­տի­ճան էր ստա­ցել թա­գա­ւոր­նե­րից: Իսկ թէ ին­չու է այժմ ե­կել այդ­պի­սի կեր­պա­րան­քով եւ ին­չեր է խօ­սում, չգի­տենք»: Իշ­խա­նը, դառ­նա­լով նրան, հարց­րեց. «Ո՛վ մարդ, ար­դա­րեւ  ճշմա­րի՞տ է, որ դու ե­ղել ես զօ­րա­կան­նե­րից ու հա­րի­ւրա­պետ­նե­րից մէ­կը»: Գոր­դիո­սը պա­տաս­խա­նեց. «Ա­յո՛, ճշմա­րիտ է, սա­կայն երբ տե­սայ, որ ա­նօ­րէն թա­գա­ւոր­նե­րը ճշմա­րիտ հա­ւատն ու­րա­նա­լու հա­մար պատ­րանք­նե­րով մո­լո­րեց­նում են քրիս­տո­նեա­նե­րին, թո­ղե­ցի զի­նո­ւո­րա­կան պա­տի­ւը, քան­զի լաւ է ըն­կե­ցիկ[2] լի­նել Աս­տու­ծոյ Տան մէջ, քան մե­ղա­ւոր­նե­րի յար­կի տակ բնա­կո­ւել: Կ­րօ­նա­ւո­րե­լով ա­նա­պա­տում՝ աղա­չում էի Տի­րո­ջը, որ ինձ ար­ժա­նաց­նի ա­ներ­կիւղ եւ ան­վե­հեր կեր­պով թա­գա­ւոր­նե­րի ու իշ­խան­նե­րի առ­ջեւ քա­րո­զե­լու Իր սուրբ ա­նու­նը եւ մեռ­նե­լու Իր ա­նո­ւան հա­մար, որ­պէս­զի այդ­պէս հա­ղորդ լի­նեմ սուր­բե­րին, քան­զի ես քրիս­տո­նեայ եմ ու սուրբ վկա­նե­րի ծա­ռա­յա­կի­ցը»: Դա­տա­ւորն ա­սաց. «Ինչ­պէ՞ս չես զար­հու­րում տան­ջանք­նե­րից կամ ինչ­պէ՞ս ես հա­մար­ձակ­ւում քեզ քրիս­տո­նեայ կո­չել»: Գոր­դիոսն ա­սաց. «­Տէրն է իմ օգ­նա­կա­նը, եւ ես չեմ զար­հու­րում, մարդն ինձ ի՞նչ կա­րող է ա­նել: Ես քրիս­տո­նեայ եմ, լի­նե­լու եմ եւ հա­ղորդ չեմ լի­նի ձեր պիղծ պաշ­տա­մունք­նե­րին ու ա­նօ­րէն գոր­ծե­րին: Քա­նի որ դուք չէք ճա­նա­չում երկն­քի եւ երկ­րի Ա­րար­չին, ձեր տգի­տու­թեան պատ­ճա­ռով խա­ւա­րել են ձեր սրտերն ու օտա­րա­ցել հան­դեր­ձեալ կեան­քի յոյ-սից, որ կայ Աս­տու­ծոյ մօտ»:

 

Այն­ժամ իշ­խա­նը հրա­մա­յեց կա­պել նրան եւ տա­նել բանտ, որ­պէս­զի չխա­փա­նո­ւեն չաս­տո­ւած­նե­րին նո­ւի­րո­ւած հան­դի­սու­թիւն­ներն ու խրախ­ճանք­նե­րը: Յա­ջորդ օ­րը՝ ա­ռա­ւօ­տեան, նա ատեան նս­տեց եւ հրա­մա­յեց իր առ­ջեւ բե­րել երա­նե­լուն: Իշ­խանն սկսեց խօ­սել նրա հետ ու ասել. «Ինչ­պէ՞ս հա­մար­ձա­կո­ւե­ցիր ե­րէկ մտնել հրա­պա­րակ եւ ան­եր­կիւղ հա­մար­ձա­կու­թեամբ քեզ քրիս­տո­նեայ ա­նո­ւա­նե­լով՝  ար­հա­մար­հել աս­տո­ւած­նե­րի տօնն ու խա­փա­նել հան­դի­սու­թիւն­նե­րը»: Ե­րա­նե­լին պա­տաս­խա­նեց. «Ես խնդրել եմ Աստ­ծուց, որ Իր ա­նո­ւան հա­մար ինձ ա­ռա­տա­պէս հա­մար­ձա­կու­թիւն տայ, քան­զի սի­րում եմ երկ­նա­ւոր Թա­գա­ւո­րին եւ զի­նո­ւո­րագ­րո­ւել եմ Ն­րան: Թո­ղել եմ ժա­մա­նա­կա­ւոր զի­նո­ւո­րու­թիւ­նը՝ լաւ հա­մա­րե­լով մա­հը, քան հո­գու անձ­կու­թեամբ կեան­քը ու խնդրել եմ իմ Տի­րո­ջը, որ­պէս­զի չկոր­ծա­նի ինձ ամ­բա­րիշտ­նե­րի հետ եւ ոչ էլ իմ կեան­քը վերց­նի ա­րիւ­նա­հեղ­նե­րի հետ: Հ­րա­ժա­րո­ւե­լով ա­մէն ան­ցա­ւո­րից՝ ինձ յանձ­նում եմ Աստ­ծուն, եւ պատ­րաստ է իմ ան­ձը մա­հո­ւան՝ յա­նուն Ն­րա սուրբ ա­նո­ւան»: Իշ­խանն ա­սաց. «­Թո՛ղ այդ յա­խուռն ու յան­դուգն խօս­քերդ եւ պաշ­տի՛ր կուռ­քե­րին, ո­րոնց թա­գա­ւոր­ներն են պաշ­տում, որ­պէս­զի նե­րում ստա­նաս կուռ­քե­րին ու թա­գա­ւոր­նե­րին ուղ­ղո­ւած հայ­հո­յանք­նե­րիդ հա­մար, ո­րոնք հա­մար­ձա­կո­ւե­ցիր ա­նել բազ­մու­թեան առ­ջեւ: Դար­ձեալ թա­գա­ւո­րից զի­նո­ւո­րա­կան պա­տիւ կը ստա­նաս եւ կը մե­ծա­րո­ւես ար­քու­նի իշ­խան­նե­րի հետ»: Ե­րա­նե­լին ա­սաց. «­Ցան­կա­նում եմ հա­ճե­լի լի­նել միայն ան­մահ Թա­գա­ւո­րին եւ ըն­դու­նել անա­պա­կան պսակն ու ան­վախ­ճան Կեան­քը: Իսկ դու մի՛ ակն­կա­լիր, թէ կը կորց­նեմ իմ այդ յոյ­սը՝ ըն­դու­նե­լով ան­ցա­ւոր պա­տիւ­նե­րը, ո­րոնք միայն այ­սօր են, իսկ վա­ղը կոր­չե­լու են: Արդ, ինչ որ պի­տի ա­նես, մի՛ յա­պա­ղիր, քան­զի ես Ք­րիս­տո­սի սի­րոյ հա­մար ար­հա­մար­հում եմ այն տան­ջանք­նե­րը, ո­րոնց պի­տի մատ­նես ինձ: Նա ինձ ուժ եւ զօ­րու­թիւն պի­տի տայ ու ա­մա­չեց­նի բո­լոր նրանց, ով­քեր չեն հա­ւա­տում Ի­րեն»: Այն­ժամ դա­տա­ւո­րը լցո­ւեց ցա­սու­մով եւ հրա­մա­յեց նրան կա­խել փայ­տից, որ­պէս­զի քե­րեն նրա մար­մի­նը: Ու դա­հիճ­նե­րը` իբ­րեւ ա­րիւ­նար­բու գա­զան­ներ, ամ­րաց­րին նրան փայ­տի վրայ եւ սկսե­ցին դառ­նա­գոյն տան­ջանք­նե­րով քե­րել նրա կո­ղե­րը: Իսկ սուրբն իր սոս­կա­լի ցա­ւե­րի մէջ աչ­քե­րը եր­կինք բարձ­րաց­րեց ու ա­ղօ­թեց. «­Տէ՜ր Յի­սուս Ք­րիս­տոս, որ Ստեղ­ծողն ես բո­լոր տե­սա­նե­լի­նե­րի եւ ան­տե­սա­նե­լի­նե­րի, որ գե­րե­ցիր մահն ու ա­ւե­րե­ցիր դժոխ­քը, յաղ­թե­ցիր աշ­խար­հի իշ­խա­նին՝ խա­չի վրայ խայ­տա­ռա­կե­լով նրա իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին եւ պե­տու­թիւն­նե­րին, որ Քո սուրբ ա­ռա­քեալ­նե­րին Բար­ձունք­նե­րից զօ­րու­թիւն տո­ւե­ցիր ու ա­ռա­քե­ցիր իբ­րեւ գառ­ներ գայ­լե­րի մէջ՝ նրանց անվ­նաս պա­հե­լով ա­պա­կա­նիչ­նե­րի բազ­մու­թիւ­նից, մա­նուկ Դաւ­թին յաղ­թել տո­ւե­ցիր հսկայ Գո­ղիա­թին, սան­ձե­ցիր Բա­բե­լո­նի հնո­ցի հու­րը եւ ցո­ղե­ցիր երեք մա­նուկ­նե­րին ու մո­րե­նու փոքր տուն­կի մէջ Քո զօ­րու­թեամբ ցոյց տո­ւե­ցիր ա­մե­նա­կեր Հու­րը, այժմ զօ­րաց­րո՛ւ եւ ինձ, Տէ՜ր, եւ ուժ տուր, քան­զի գի­տես մեր տկա­րու­թիւ­նը, որն ա­ւե­լի ան­զօր է, քան չոր խո­տը, ու վայ­րի ծա­ղի­կի պէս ժա­մա­նա­կա­ւոր է մեր փառ­քը: Վե­րաց­րո՛ւ Քո հօ­տի դէմ բարձ­րա­ցող­նե­րի զօ­րու­թիւ­նը, որ­պէս­զի բո­լորն իմա­նան, որ Դու ես միայն բա­րե­րար ու բարձ­րեալ եւ ուժ ու զօ­րու­թիւն ես տա­լիս Քեզ յու­սա­ցող­նե­րին»: Երբ ա­ւար­տեց ա­ղօթ­քը, թու­լա­ցան դա­հիճ­նե­րի ձեռ­քե­րը, իսկ բռնա­ւո­րը հրա­մա­յեց ի­ջեց­նել նրան փայ­տից եւ տա­նել մա­հա­պարտ­նե­րի բանտ՝ սպառ­նա­լով. «Ե­թէ չհա­մո­զո­ւես, ու­րիշ կտտանք­նե­րով խել­քի կը բե­րեմ ու նախ­կին տան­ջանք­նե­րի վրա­յից ողջ մար­մինդ շի­կա­ցած եր­կաթ­նե­րով կ’այ­րեմ»: Եւ մինչ սուր­բին բանտ էին տա­նում, քա­ղա­քում ճա­նա­պար­հին նա ա­ղա­ղա­կում էր ու ա­սում. «Երբ տես­նում էք նա­հա­տա­կո­ւող­նե­րի չար­չա­րանք­նե­րը, ա­պա մտա­բե­րե­ցէ՛ք նաեւ նրանց ցա­ւե­րի դի­մաց պար­գեւ­նե­րը, քան­զի ե­թէ թա­գա­ւոր­ներն ի­րենց ազ­գի մե­ռած զի­նո­ւոր­նե­րին մե­ծա­րում են պար­գեւ­նե­րով, պա­տիւ ըն­ձե­ռում, քա­րո­զում են նրանց ա­ռա­քի­նի վախ­ճա­նը եւ նրանց յի­շա­տակն ան­մո­ռաց պա­հում ի­րենց յետ­նորդ­նե­րին, ա­պա որ­չա՞փ ա­ռա­ւել մեր մար­տա­դի­րը՝ Ք­րիս­տոս է մե­ծա­պէս պսա­կում Իր խա­չե­լու­թեան ու յա­րու­թեան վկա­նե­րին, ո­րոնց հան­դեր­ձեա­լում, որ գա­լու է, հա­ղորդ պի­տի դարձ­նի Իր Ար­քա­յու­թեա­նը: Սա են վկա­յում մեզ­նից ա­ռաջ պսա­կո­ւած նա­հա­տակ­նե­րի նշխար­նե­րը, ո­րոնք պա­տո­ւա­կան են ա­մէն հարս­տու­թիւ­նից»: Սուրբ վկա­յի յե­տե­ւից գնում էին ոչ քիչ զօ­րա­կան­ներ եւ կե­սա­րա­ցի­նե­րի հոծ բազ­մու­թիւ­նը, ո­րոնք ու­ղեկ­ցե­ցին նրան մին­չեւ բանտ:

 

Տասն­հինգ օր անց ա­նօ­րէն իշ­խան Ագ­րի­կո­ղա­յո­սը հրա­մա­յեց իր առ­ջեւ բե­րել Ք­րիս­տո­սի ե­րա­նե­լի վկա­յին: Նա սուր­բին ա­սաց. «Ես չեմ գտնում, որ այ­լեւս քեզ խրա­տա­տու խօս­քեր են պէտք, այլ կար­ծում եմ, որ բան­տում սթա­փո­ւած լի­նե­լով՝ կը պաշ­տես աս­տո­ւած­նե­րին: Արդ, այժմ թո՛ղ քո նախ­կին յա­մա­ռու­թիւ­նը, որ­պէս­զի ստի­պո­ւած չլի­նեմ մօ­տե­նալ քեզ սաստ­կա­գոյն կեր­պով, այլ հա­մո­զո­ւիր ու փրկիր քեզ ա­ռա­ջի­կայ տան­ջանք­նե­րից»: Սուրբ Գոր­դիոսն ան­եր­կիւղ պա­տաս­խա­նեց. «Ե­թէ դու ճա­նա­չէիր Աս­տու­ծոյ պար­գեւ­նե­րը եւ ի­մա­նա­յիր, որ կար­ճա­տեւ չար­չա­րանք­նե­րի մի­ջո­ցով պի­տի փրկո­ւենք յա­ւի­տե­նա­կան տան­ջանք­նե­րից ու որ­պէս հա­տու­ցում՝ թա­գա­ւո­րենք Ք­րիս­տո­սի հետ, կը կա­մե­նա­յիր, որ դու եւս չար­չա­րո­ւէիր Ք­րիս­տո­սի հա­մար: Բայց քա­նի որ ձեր երկր­պա­գած կուռ­քե­րը կու­րաց­րել են ձեր մտ­քե­րը, մա­հից յե­տոյ չու­նէք այն Կեան­քի յոյ­սը եւ ցան­կա­նում էք ձեր ա­ռա­ջի­կայ օ­րերն անց­կաց­նել հա­ճոյք­նե­րի մէջ, ո­րոնց հա­մար այդ­քան ջան­քեր էք թա­փում: Ո՛վ թշո­ւա­ռա­կան մար­դիկ, ին­չո՞ւ էք այդ­չափ մե­ծա­րում մարմ­նա­ւոր կեան­քը ու չէք հո­գում ձեր հո­գի­նե­րի փրկու­թեան հա­մար: Երբ ել­նէք այս աշ­խար­հից, պի­տի տես­նէք ձեզ հա­մար պատ­րաս­տո­ւած գե­հե­նը: Այն­ժամ պի­տի զղջաք, որ քա­նի դեռ ժա­մա­նակ ու­նէիք, չաշ­խա­տե­ցիք ձեր փրկու­թեան հա­մար, ու ան­խու­սա­փե­լի տան­ջանք­նե­րի պի­տի մատ­նո­ւէք, ո­րոնք դուք ինք­ներդ պատ­րաս­տե­ցիք ձեզ հա­մար: Եւ արդ, արթ­նա­ցէ՛ք ձեր մո­լո­րու­թիւ­նից, ո­րով բռնո­ւած էք, դո՛ւրս ե­կէք խա­ւա­րից, ըն­դու­նե­ցէ՛ք ձեր մէջ երկ­նա­յին Լոյ­սը ու լու­սա­ւո­րե­ցէ՛ք ձեր խա­ւա­րած մտքե­րը: Դուք, որ ա­րա­րո­ւած էք Աս­տու­ծոյ Պատ­կե­րով, նմա­նո­ւել էք ան­բան ա­նա­սուն­նե­րին եւ չէք ճա­նա­չում ձեզ Ս­տեղ­ծո­ղին: Ա­մէն օր վա­յե­լում էք ձեր Ա­րար­չի պահ­պա­նու­թիւ­նը, սա­կայն ար­հա­մար­հում էք Ն­րան ու պաշ­տում Ն­րա ստեղ­ծած քա­րե­րը: Եւ դուք ա­ւե­լին չէք, քան այդ քա­րե­րը, քա­նի որ դրանց պէս անզ­գայ էք ու չէք ճա­նա­չում ա­րա­րած­նե­րի Ա­րար­չին, այլ խո­զի պէս թա­ւալ­ւում էք տիղ­մի մէջ եւ շա­ղախ­ւում ձեր մարմ­նա­կան ցան­կու­թիւն­նե­րի մէջ: Եր­բէք չէք բա­ցում ձեր հո­գու աչ­քե­րը ու ոչ էլ կա­մե­նում էք հրա­ժա­րո­ւել մարմ­նա­ւո­րից»:

 

Իր այս­պի­սի սքան­չե­լի հա­մար­ձա­կա­խօ­սու­թեամբ ե­րա­նե­լի Գոր­դիո­սը շար­ժեց իշ­խա­նի սաս­տիկ բար­կու­թիւ­նը եւ իր վրայ բե­րեց նրա՝ հրի պէս այ­րո­ւող դա­ռը ցա­սու­մը: Այն­ժամ հրա­մա­յեց դա­հիճ­նե­րին. «Շ­տապ կա­պար հա­լեց­րէ՛ք ու բե­րէ՛ք ար­ջա­ռաջ­լե­րից պատ­րաս­տո­ւած փշոտ գաւա­զան­ներ: Պր­կե­ցէ՛ք դրան ա­նիւ­նե­րի վրայ, եւ թող նրան մեր­ձե­նան ա­մէն տե­սակ տան­ջանք­ներ՝ գա­զան­նե­րի ժա­նիք­ներ, հուր, սայ­րա­սուր սու­սեր, խաչ ու վիհ, որ­պէս­զի չպար­ծե­նայ քրիս­տո­նեա­նե­րի մօտ, թէ յաղ­թող ե­ղաւ ինք­նա­կալ­նե­րին, եւ չան­պա­տո­ւի կուռ­քե­րին»: Ք­րիս­տո­սի քա­ջա­մար­տիկ զի­նո­ւորն ա­սաց դա­տա­ւո­րին. «Ո՛վ ա­նի­րաւ ու ան­զգայ իշ­խան, ես ոչ թէ մէկ ան­գամ եմ պատ­րաստ մեռ­նել իմ ան­մահ Թա­գա­ւո­րի՝ Ք­րիս­տո­սի հա­մար, այլ ե­թէ հնար լի­նի՝ բա­զում ան­գամ­ներ: Արդ, ին­չո՞ւ էք ծու­լա­ցել, բռնա­ւո­րի՛ դա­հիճ­ներ, ին­չո՞ւ էք դա­դար ա­ռել, ին­չո՞ւ չէք կա­տա­րում ձեր հօր՝ սա­տա­նա­յի կամ­քը, ո­րի սպա­ռա­զի­նու­թիւ­նը հա­գել է ձեր իշ­խա­նը: Բզկ­տե­ցէ՛ք իմ մար­մի­նը, ջախ­ջա­խե­ցէ՛ք իմ ան­դամ­նե­րը, հրով այ­րե­ցէ՛ք ողջ մար­մինս: Քան­զի վէր­քե­րի փո­խա­րէն Յա­րու­թեան օ­րը մեզ հա­մար լու­սե­ղէն պատ­մու­ճան պի­տի ծաղ­կի, ա­նար­գանք­նե­րի փո­խա­րէն ան­թա­ռամ բրա­բիո­նի պսակ­ներ պի­տի ստա­նանք,  խա­ւարչ­տին բան­տի փո­խա­րէն՝ Դ­րախ­տի վա­յել­չու­թիւն եւ չա­րա­գործ­նե­րի հետ դա­տա­պար­տու­թեան փո­խա­րէն՝ հրեշ­տակ­նե­րի հետ բնա­կու­թիւն: Այժմ սեր­մա­նե­ցէ՛ք որ­քան կա­րող էք, որ­պէս­զի հն­ձեմ առա­ւե­լա­գոյ­նը»: Խիստ զար­մա­ցան չա­րի ար­բա­նեակ­նե­րը դա­տա­ւո­րի հետ: Ու քա­նի որ զար­հու­րեց­նե­լով չկա­րո­ղա­ցան սուր­բին որ­սալ, այն­ժամ սպառ­նա­լից խօս­քե­րը փո­խար­կե­ցին ո­ղո­քանք­նե­րի[3]: Դա­տա­ւորն սկսեց խօ­սել հե­զու­թեամբ եւ պատ­րող խա­բէու­թիւն­նե­րով փոր­ձել ե­րա­նե­լուն: Խոս­տա­ցաւ թա­գա­ւոր­նե­րի կող­մից ար­ժա­նաց­նել պար­գեւ­նե­րի ու պա­տիւ­նե­րի, վերս­տին հզօր եւ ա­նո­ւա­նի դարձ­նել զի­նո­ւո­րա­կան կար­գում ու դա­տա­ւո­րա­կան իշ­խա­նու­թիւն ըն­ձե­ռել: Բայց սուր­բը, լսե­լով այդ խոս­տում­նե­րը, ծաղ­րեց նրանց հե­թա­նո­սա­կան անմ­տու­թիւ­նը եւ ա­սաց. «Ո՛վ դա­տա­ւոր, Երկն­քի Ար­քա­յու­թեա­նը հա­ւա­սար ի՞նչ ար­ժա­նա­ւոր բան կա­րող ես տալ, ո­րից զրկե­լու հա­մար փոր­ձում ես հրա­պու­րել ինձ սին պատ­րանք­նե­րով: Թող կոր­չե՛ն քո պար­գեւ­նե­րը քեզ հետ, իսկ դու ինչ որ պի­տի ա­նես, մի՛ ու­շաց­րու, քան­զի դե­ւե­րին ես չե՛մ զո­հի ու քո չաս­տո­ւած­նե­րին չե՛մ երկր­պա­գի, այլ ես թքում եմ նրանց վրայ, նզո­վում եւ իբ­րեւ ան­պի­տան՝ աղբ հա­մա­րում: Թող կոր­չե՛ն քո չաս­տո­ւած­նե­րը, ո­րոնք եր­կինքն ու եր­կի­րը չեն ա­րա­րել»:

 

Եւ նոյն պա­հին բռնա­ւո­րը, լցո­ւած ան­տա­նե­լի բար­կու­թեամբ ու սրտմտու­թեամբ, զի­նո­ւոր­նե­րին հրա­մա­յեց մեր­կաց­նել նրան եւ հրա­պա­րա­կաւ տան­ջել մին­չեւ մահ: Այն­ժամ ողջ քա­ղա­քի բնակ­չու­թիւ­նը՝ մե­ծա­մեծ­ներն ու ռա­միկ­նե­րը, հա­ւա­քուե­ցին՝ տես­նե­լու նրան, իսկ ով­քեր չհասց­րին մտ­նել ամ­բո­խի մէջ, բարձ­րա­ցան պա­րիսպ­նե­րի վրայ՝ տես­նե­լու Ք­րիս­տո­սի սուրբ վկա­յի զար­մա­նա­լի նա­հա­տա­կու­թիւ­նը: Հե­թա­նոս­նե­րից նրան էին մօ­տե­նում իր ծա­նօթ­ներն ու սի­րե­լի­նե­րը, փար­ւում էին նրան եւ ջերմ ար­տա­սուք­նե­րով խնդ­րում ե­րա­նե­լուն ճո­ղոպ­րել տան­ջանք­նե­րից, չմտ­նել հրի մէջ,  ան­ժա­մա­նակ կորս­տեան չմատ­նո­ւել գե­ղա­պանծ հա­սա­կում ու չզրկո­ւել ա­րե­գա­կի քաղ­ցր լոյ­սից: Իսկ հա­ւա­տա­կից­նե­րից ո­մանք խոր­հուրդ էին տա­լիս նրան եւ ա­սում. «Ու­րա­ցի՛ր միա­յն խօս­քով, իսկ խոր­հուրդ­նե­րով ու մտքով պա­հի՛ր հա­ւատդ, ինչ­պէս կա­մե­նում ես, քան­զի Աս­տո­ւած ոչ թէ լե­զո­ւին է նա­յում, այլ սրտին եւ խոր­հուրդ­նե­րին»: Իսկ ե­րա­նե­լի ու ա­մե­նա­գո­վե­լի նա­հա­տակն ան­նա­հանջ եւ հաս­տա­տուն մտքով համ­բե­րում էր ժուժ­կա­լու­թեամբ ու չէր մտա­ծում տան­ջանք­նե­րի մա­սին, ո­րոնց են­թար­կում էին իրեն դա­հիճ­նե­րը: Երբ ժո­ղովր­դի բազ­մու­թիւ­նը տե­սաւ ե­րա­նե­լու՝ տան­ջանք­նե­րից բզկտո­ւած, գա­նա­հա­րո­ւած եւ քեր­թո­ւած մար­մի­նը, վշտա­կից ե­ղաւ նրան ու ա­ղիո­ղորմ ար­տա­սուք­նե­րով դառ­նա­պէս լաց ե­ղաւ նրա հա­մար: Իսկ նա ա­սաց նրանց. «­Լաց մի՛ ե­ղէք ինձ հա­մար, այլ մե­ծա­պէս ու­րա­խա­ցէք իմ վկա­յու­թեան հա­մար: Դուք լաց եղէք այդ աս­տո­ւա­ծա­մարտ­նե­րի հա­մար, ո­րոնք գոր­ծում են ընդ­դէմ բա­րե­պաշտ­նե­րի: Այս բո­ցով, ո­րով մեզ այ­րում են, ի­րենց ձեռ­քով ի­րենց հա­մար գե­հե­նի հուր են գան­ձում: Դա­դա­րե­ցէ՛ք լա­լուց եւ մի՛ վշտաց­րէք ու ճմլէք իմ սիր­տը, քան­զի ես ուրախ եմ իմ այս տան­ջանք­նե­րի հա­մար»: Ա­պա դար­ձաւ նրանց, ով­քեր խրա­տում էին ի­րեն ու­րա­նալ բե­րա­նով եւ փրկո­ւել տան­ջանք­նե­րից, ու ասաց. «Ո՛վ դուք, որ խրա­տում էք ինձ ու­րա­նալ եւ ջա­նում էք պատ­րե­լով կորս­տեան մատ­նել իմ ան­ձը, ինչ­պէ՞ս ու­րա­նամ իմ Աստ­ծուն ու Տի­րո­ջը, Ում ըն­ծա­յո­ւե­ցի մայ­րե­նի խան­ձա­րու­րից, Ում երկր­պա­գում, փա­ռա­ւո­րում եւ պաշ­տում եմ: Չի՞ սար­սա­փի ար­դեօք եր­կինքն ի վե­րուստ, ու չե՞ն խա­ւա­րի իմ վրայ լու­սա­ւոր­նե­րը` աստ­ղե­րով հան­դերձ, կը յան­դուր­ժի՞ իսկ եր­կիրն ար­դեօք: Մի՛ մո­լո­րո­ւէք, Աս­տո­ւած չի ար­հա­մարհ­ւում: Նա մեր բե­րա­նով պի­տի դա­տի մեզ եւ մեր խօս­քե­րով մեզ դա­տա­պար­տի: Չ­գի­տէ՞ք Տի­րոջ ա­հա­ւոր սպառ­նա­լիք­նե­րի մա­սին, որ ա­սում է, թէ՝ «Ով ուրա­նայ Ինձ մարդ­կանց առ­ջեւ, Ես էլ նրան կ’ու­րա­նամ Իմ Հօր առ­ջեւ, որ երկն­քում է»: Ա­պա ին­չո՞ւ էք ինձ կորս­տա­բեր խոր­դա­կից­ներ լի­նում ու խա­բում ինձ դա­ռը խրատ­նե­րով: Ի՞նչ օ­գուտ ինձ, որ սա­կաւ օ­րեր շա­հեմ, բայց կորց­նեմ ողջ յա­ւի­տե­նա­կա­նը, եւ ին­չո՞ւ փախ­չե­լով մարմ­նի տան­ջանք­նե­րից՝ չտես­նեմ ար­դար­նե­րի ե­րա­նու­թիւ­նը»: Սա ա­սե­լով ու ի­րեն սուրբ Խա­չի նշա­նով կնքե­լով՝ մօ­տե­ցաւ իր հա­մար պատ­րաս­տո­ւած տան­ջանք­նե­րի գոր­ծիք­նե­րին: Բ­նաւ չփո­խո­ւեց ե­րե­սի գոյ­նը, եւ ոչ էլ այ­լայ­լո­ւեց դէմ­քի զո­ւար­թու­թիւ­նը, այլ ծա­րաւ լի­նե­լով տան­ջանք­նե­րին՝ դի­մեց նա­հա­տա­կու­թեան հան­դէ­սին: Ու տես­նե­լով, որ դա­հիճ­նե­րը յա­պա­ղում են, քան­զի սպա­սում էին դա­տա­ւո­րի հրա­մա­նին, ե­րա­նե­լին ա­սաց իշ­խա­նին. «Արդ, ին­չո՞ւ չես շտա­պում կա­տա­րել իմ փա­փա­գը եւ քո հօր՝ սա­տա­նա­յի կամ­քը: Իմ կեան­քը Քրիս­տոս է, իսկ այս վկա­յու­թեամբ մեռ­նե­լը՝ ան­մա­հու­թեան պար­գեւ»: Այն­ժամ բար­կա­ցած դա­տա­ւո­րը հրա­մա­յեց մեր­կաց­նել սուր­բին, գա­մել նրան ա­նի­ւի վրայ, տա­նել մի բարձ­րա­ւէտ քար­քա­րոտ լեռ ու այն­տե­ղից ցած գլո­րել: Արդ, ա­նի­ւի պտտո­ւե­լու ժա­մա­նակ ջախ­ջա­խո­ւե­ցին սուրբ վկա­յի բո­լոր ան­դամ­նե­րը, սա­կայն նա չէր զգում տան­ջանք­նե­րը: Ջար­դո­ւած մարմ­նի ա­րեան վտակ­նե­րը ցայ­տում էին սռնու[4] վրայ եւ ա­նի­ւից ցած թափ­ւում: Իսկ Գոր­դիո­սը, բա­նա­լով իր բե­րա­նը, ա­սում էր. «­Գո­հա­նում եմ Քե­զա­նից, ո՛վ բա­րիք­ներ պար­գե­ւող իմ Օգ­նա­կան, իմ Ա­պա­ւէն ու իմ Փր­կիչ, որ ա­նար­ժա­նիս ար­ժա­նաց­րիր մար­տա­հան­դէս մտնե­լու ընդ­դէմ բան­սար­կո­ւի, եւ միայն Դու ես Աս­տո­ւած, որ ցրում ես նրա բո­լոր չար խոր­հուրդ­նե­րը: Թող ինձ չտի­րեն ամ­բա­րիշտ­նե­րի խոր­հուրդ­նե­րը, ո­րոնք Դու չսի­րե­ցիր: Մեծ է Քո ա­նու­նը Քո եր­կիւ­ղած­նե­րի վրայ»: Ա­պա քան­դո­ւած ա­նի­ւից շտապ դուրս ե­կաւ: Բո­լո­րը տե­սան ե­րա­նե­լու մար­մի­նը՝ շա­ղա­խո­ւած կար­միր ա­րեամբ, իսկ հո­գին` ան­վնաս պա­հո­ւած Ա­մե­նա­կա­լի ձեռ­քով: Ու ա­մէն­քը զար­մա­ցան նրա հիա­սքանչ ան­սա­սա­նու­թեան վրայ:  Այն­ժամ դա­տա­ւո­րը նրան ա­սաց. «­Բո­լո­րին զար­մաց­րիր եւ յի­մա­րաց­րիր քո կա­խար­դու­թեամբ, բայց ես այ­սու­հե­տեւ չեմ խնա­յե­լու քեզ»: Սուրբն ա­սաց. «­Դիւ­թու­թիւն ու մո­գու­թիւն ես չգի­տեմ, եր­բե­ւէ չեմ ա­րել եւ չլի­նի, որ ա­նեմ: Ես քրիս­տո­նեայ էի, եմ, կը լի­նեմ ու կը մեռ­նեմ իբ­րեւ քրիս­տո­նեայ»: Իշ­խանն ա­սաց. «Ան­մի­ջա­պէս կը շնոր­հեմ քեզ այն ա­մէ­նը, ինչ որ խնդրես, միայն թէ լսի՛ր ինձ՝ քեզ բա­րին կա­մե­ցո­ղիս, եւ զո­հի՛ր աս­տո­ւած­նե­րին, որ­պէս­զի փրկո­ւես կրա­կով այ­րո­ւե­լու տան­ջանք­նե­րից ու լի­նես մեր բա­րե­կա­մը: Դա­տա­ւո­րա­կան ա­թոռ կ’ըն­ձեռ­նո­ւի քեզ թա­գա­ւոր­նե­րի կող­մից, ե­թէ աս­տո­ւած­նե­րի բա­րե­պաշտ օ­րէնք­նե­րին հպա­տակ դառ­նաս, ինչ­պէս որ մենք»: Սուրբն ա­սաց. «Ես չեմ ըն­դու­նում ա­նօ­րէն օ­րէնք­նե­րը եւ նրան­ցով ա­ռաջ­նոր­դո­ւող թա­գա­ւոր­նե­րին ես չեմ ճա­նա­չում: Թող կոր­չե՛ն չաս­տո­ւած­նե­րը, ո­րոնք չեն ա­րա­րել եր­կինքն ու եր­կի­րը»: Ագ­րի­կո­ղա­յո­սը, տես­նե­լով ե­րա­նե­լու ան­սա­սան հա­ւա­տը, ան­մի­ջա­պէս գրու­թեամբ մա­հա­վճիռ ար­ձա­կեց նրա հա­մար այս­պի­սի բո­վան­դա­կու­թեամբ. «­Թող յայտ­նի լի­նի բո­լո­րին, որ Գոր­դիոս զօ­րա­կա­նը, ո­րը թա­գա­ւո­րի կող­մից պատ­ւո­ւած էր հա­րիւ­րա­պե­տի աս­տի­ճա­նով եւ իշ­խա­նու­թեամբ, ինք­նա­կամ յօ­ժա­րու­թեամբ ա­նար­գեց իր պա­տիւն ու զի­նո­ւո­րա­կան կար­գը եւ այն­պի­սի խօս­քե­րով հայ­հո­յեց մեր աս­տո­ւած­նե­րին ու թա­գա­ւո­րին, որ ար­ժան չէ գրել կամ լսել: Եւ քա­նի որ ըն­դու­նե­լով գա­լի­լիա­ցի­նե­րի ա­ղան­դը՝ յա­մա­ռու­թեամբ մնաց իր մո­լո­րու­թեան մէջ, հրա­մա­յում եմ ողջ-ողջ այ­րել նրան»: Ու երբ ի լուր ա­մէն­քի ըն­թեր­ցո­ւեց մա­հո­ւան այս դա­տակ­նի­քը, ա­տեա­նի սպա­սա­ւոր­նե­րը քա­ղա­քից դուրս՝ պա­րիսպ­նե­րի մօտ, հնոց բոր­բո­քե­ցին: Այն­ժամ ա­նօ­րէն իշ­խա­նը հրա­մա­յեց սուր­բին պրկել փայ­տի վրայ, որ­պէս­զի ա­հա­բե­կի նրան՝ հաս­կաց­նե­լով, որ չի կա­րող ճո­ղոպ­րել հնո­ցից: Դա­հիճ­նե­րը դե­ռեւս նրան փոր­ձե­լու հա­մար կա­մե­ցան հա­նել նրա այ­ծեայ մա­զե­ղէն հան­դեր­ձը, որը հագ­նում էր ներ­սից, եւ ար­ձա­կել գօ­տին, բայց ե­րա­նե­լին ին­քը փու­թաց մտնել հրի մէջ՝ հա­նե­լով իր հան­դերձ­ներն ու գօ­տին: Կա­մե­ցան նաեւ կօ­շիկ­նե­րը հա­նել, սա­կայն տե­սան, որ նա ար­դէն հա­նել էր: Այն­տեղ էին ըն­թա­նում բո­լոր քրիս­տո­նեա­նե­րը, ո­րոն­ցից մէկն էլ խօս­քե­րիս հե­ղի­նակն է, որ­պէս­զի ցո­ղո­ւէին նրա քրտին­քով: Երբ դա­հիճ­նե­րը պատ­րաս­տե­ցին գոր­ծի­քնե­րը, կա­պե­ցին սուր­բին եւ կա­մե­ցան նրան բե­ւե­ռել փայ­տի վրայ ու գցել հրի մէջ: Ե­րա­նե­լին ա­սաց նրանց. «­Թո՛յլ տո­ւէք ինձ, քան­զի Նա, Ով ինձ համ­բե­րու­թիւն տո­ւեց, Նոյն Ինքն ինձ ա­ռանց դժո­ւա­րու­թեան կը պա­հի հրի մէջ»: Այն­ժամ չբեւե­ռե­ցին փայ­տի վրայ, այլ միայն նրան կա­պե­լով բե­րե­ցին իբ­րեւ զո­հա­բե­րո­ւող գառ եւ ող­ջա­կէ­զի խոյ: Իսկ հնո­ցի հու­րը բոր­բոք­ւում էր սաստ­կա­պէս, ու բո­ցը եր­կինք էր ել­նում:

 

Ե­րա­նե­լին, ­Սուրբ ­Հո­գով տեառ­նագ­րե­լով իրեն, աչ­քե­րը եր­կինք բարձ­րաց­րեց եւ ա­ղօ­թեց. «Ա­մե­նա­կալ ­Տէ՛ր Աս­տո­ւած, որ ­Հայրն ես ­Քո սի­րե­լի ու օրհ­նեալ Որ­դու՝ ­Յի­սուս Ք­րիս­տո­սի, Ումից ըն­դու­նե­ցի ­Քո գի­տու­թիւ­նը: ­Զօ­րու­թիւն­նե­րի Աս­տո­ւած եւ Ս­տեղ­ծիչ բո­լոր ա­րա­րած­նե­րի, օրհ­նում եմ ­Քեզ, որ ­Քո զօ­րու­թեամբ հրա­ւի­րե­ցիր ինձ մար­տի­րո­սու­թեան, ար­ժա­նաց­րիր այ­սօր խառ­նո­ւել քո վկա­նե­րի գնդին, կցորդ լի­նել մեր Տէր ­Յի­սուս Ք­րիս­տո­սի չար­չա­րանք­նե­րի բա­ժա­կին ու  հա­ւա­տալ ­Սուրբ ­Հո­գուդ հետ հա­ղոր­դու­թիւ­նից ա­նա­պա­կա­նու­թիւն ստա­ցած հո­գու եւ մարմ­նի յա­րու­թեանն ու յա­ւի­տե­նա­կան կեան­քին: Եւ ա­հա ե­կել եմ իբ­րեւ սպան­դի տա­րո­ւող ոչ­խար: Արդ, թող սուրբ եւ ըն­դու­նե­լի պա­տա­րագ լի­նեմ ­Քո առ­ջեւ: Օրհ­նում եմ ­Քեզ ու յա­ւի­տեան փա­ռա­ւո­րում ­Քո ա­նու­նը: ­Տո՛ւր ինձ զօ­րու­թիւն՝ քրիս­տո­նէու­թեամբ ա­ւար­տե­լու իմ ըն­թաց­քը եւ առ­նե­լու յաղ­թու­թեան ­Քո Ն­շա­նը, որ­պէս­զի պար­տու­թեան մատ­նե­լով հա­կա­ռա­կոր­դին՝ ­Քեզ­նից ստա­նամ ան­թա­ռամ պսա­կը»:

 

Ա­ւար­տե­լով ա­ղօթ­քը՝ կնքեց ի­րեն սուրբ ­Խա­չի նշա­նով ու զո­ւար­թա­միտ խնդու­թեամբ մտաւ հնո­ցի մէջ՝ ինչ­պէս փափ­կու­թեան Դ­րախ­տի մէջ: Եւ ո՜վ զար­մանք, հու­րը խո­րա­նի պէս կա­մա­րա­ձեւ տեսք ըն­դու­նեց սուր­բի առ­ջեւ ու քա­մուց փքա­ւո­րո­ւած նա­ւի ա­ռա­գաս­տի պէս շրջա­պա­տեց նրան: ­Նա գտնւում էր հրի մէջ` ոչ թէ որ­պէս կրա­կի մէջ գցո­ւած մար­մին, այլ իբ­րեւ վարդ եւ ա­նու­շա­հոտ նար­դոս: ­Նա հնո­ցի մէջ փա­ռա­ւո­րում էր Աստ­ծուն ու ա­սում. «­Փա՛ռք ­Քեզ, ­Հա՛յր, ­Փա՛ռք ­Քեզ, Որ­դի՛ Միա­ծին, ­Փա՛ռք ­Քեզ, ­Հո­գի՛ Ճշ­մա­րիտ, ­Սուրբ Եր­րոր­դու­թիւն եւ մի Աս­տո­ւա­ծու­թիւն, այժմ, միշտ ու յա­ւի­տեանս յա­ւի­տե­նից», եւ երբ ա­սաց՝ ա­մէն, փչ­­ման պէս ար­ձա­կեց հո­գին: Ու ինչ­պէս վկա­յա­բանն է ա­սում. «­Տե­սանք նրա հո­գին փայ­լա­կի պէս եր­կինք վե­րա­նա­լիս»:

 

­Սուր­բի նա­հա­տա­կու­թիւ­նից յե­տոյ, երբ ամ­բոխն սկսեց ցրո­ւել, քա­ղա­քի ազ­նո­ւա­կան­նե­րից ո­մանք վճա­րե­ցին զի­նո­ւոր­նե­րին, ո­րոնք դա­տա­ւո­րի հրա­մա­նով պա­հում էին սուրբ վկա­յի մար­մի­նը եւ գի­շե­րը վերց­նե­լով նրան՝ թա­ղե­ցին ծա­ծուկ վայ­րում, ուր մնաց այն­քան ժա­մա­նակ, մին­չեւ դա­դա­րե­ցին հա­լա­ծանք­նե­րը: Իսկ ­Մեծն ­Թէո­դոս բա­րե­պաշտ թա­գա­ւո­րի ժա­մա­նակ­նե­րում երա­նե­լի ­Բար­սեղ հայ­րա­պե­տը, ո­րը ­Կե­սա­րիա­յի ե­պիս­կո­պոսն էր, վա­յե­լուչ վկա­յա­րան կա­ռու­ցեց, ուր եւ տե­ղա­փո­խեց սուրբ ­Գոր­դիո­սի նշխար­նե­րը: ­Ներ­բո­ղա­կան ճա­ռով պա­տո­ւեց նրան ու պա­տո­ւի­րեց ա­մէն տա­րի յու­նո­ւար ամ­սին տօ­նել նրա յի­շա­տա­կը:

 

[1] Ցուպ − գաւազան, ձեռքի նեցուկ:

[2] Ընկեցիկ − այստեղ` ար­համար­հուած (փ­ոխ.):­

[3] Ողոքանք − համոզ­իչ եւ­ աղ­երսական խօսքե­ր:

[4] Սռնի − ա­ռանցք, որ­ի երկու ծայրերին ագուցւ­ում են սայլի կա­մ կառքի անիւները­£