ԹԻԹԵՌՆԻԿԸ Ի՞ՆՉ Է ԱՍՈՒՄ

Կեսօրվա ճաշի համար կանգ առան մի ծառի տակ: Մի փոքրիկ վտակ էր հոսում դեպի ներքև` իրենց ընթանալու ուղղությամբ: Հեռվում` ծառերի միջից, երևում էր մի գյուղ, դրանից պիտի անցնեին` իրենցից կես ժամվա հեռավորությամբ: Տոպրակներից հանեցին ճոխ ուտելիքներ, որովհետև Զատկի տոնական մթնոլորտը տակավին շարունակվում էր հայկական գյուղերում, ուտելիքը առատ էր ու ամենուրեք` ճոխ: Ճաշից հետո մի քիչ պառկեցին ծառերի տակ. վայելում էին չքնաղ եղանակը: Քաղցր մի քուն եկավ` տիրելու նրանց կոպերին, բայց Հովհաննեսը Կոլոտի ուրախ ճիչով ընդհատեց մրափը:

– Նայիր, Գրիգոր, այս թիթեռնիկի գեղեցկությանը, նայի՜ր:

Իրենց կռթնած ծառից ներքև մի խոշոր և չքնաղ գեղեցկությամբ թիթեռ եկավ–թառեց Հովհաննեսի աջ թևի վրա: Սև հագուստի վրա ադամանդի տպավորություն էր թողնում իր ակնառու գույներով` կապույտ, դեղին և կանաչ:

– Գիտե՛մ, կրկին պիտի նախանձես, բայց Աստված ինձ ուղարկեց այս գեղեցկուհուն: Սա բարի մի նշան է. հաճելի բաներ պիտի պատահեն այսօր, այո՛, զգում եմ:

Հովհաննեսը իր թևերը չէր շարժում, որպեսզի թիթեռը չթռներ: Սակայն թիթեռն արդեն միտք չուներ ուրիշ տեղ գնալու, անշարժ քնի մեջ էր կարծես: Երբ Հովհաննեսը ձանձրացավ, իր մատով հպվեց նրան, որպեսզի թռչի–գնա: Բայց թիթեռը գետին ընկավ, մի քանի թրթռացումից հետո` անկենդան անշարժացավ: Կոլոտը ուշադրությամբ բռնեց նրան և իր ափի մեջ դրեց:

– Խեղճ թիթեռնիկը մեռավ, տեսնում ես, Գրիգոր: Մեռնելու համար եկել էր իմ թևի վրա:

– Է՛հ, Աստված քեզ մոտ է ուղարկել նրան, որպեսզի թաղումը կատարես, ի վերջո` քո պաշտոնն է, այդպես չէ՞: Հա՛, հա՛, հա՛:

Հովհաննեսը Աստծո հրահանգը կատարեց. մի փոքրիկ փոս բացեց իր աջ կողմում` թաղելու համար ննջեցյալը: Սակայն թաղելուց առաջ, իր ափի մեջ բռնած թիթեռի դիակը վեր բարձրացնելով, համլետյան մի հարցում ուղղեց.

– Արդյո՞ք դրախտի մեջ էլ թիթեռնիկները մեռնում էին: Գուցե մահ գոյություն ուներ նաև Եդեմական պարտեզի՞ մեջ:

Գրիգորը չպատասխանեց, որովհետև գիտեր, որ Կոլոտը իրեն չէր ուղղել այդ հարցումը, պարզապես բարձրաձայն էր մտածում Վարդան վարդապետի այս աշակերտը: Բնության մեջ ամեն ինչ մի հարցում և աստվածաբանական մի խնդիր կարող էր հարուցել իրենց մտքում: Վարդան վարդապետը իր լավագույն դասերը բնության ծոցում էր բացատրում նրանց, և Կոլոտի արթուն միտքը շատ լավ յուրացրել էր այս մեթոդը: Գրիգորը շտկվեց իր պառկած տեղից: Հարցումը գրգռել էր նաև իրեն և առանց մտածելու հայտնեց իր կարծիքը.

– Եթե մահը մարդո՛ւ մեղանչումով աշխարհ մտավ, ապա թիթեռնիկները և առհասարակ կենդանիները չէին մեռնի:

– Իսկ բույսե՞րը, նրա՞նք էլ չէին մեռնի:

Գրիգորի ճակատը կնճռոտվեց, գլուխը խառնվեց: Կոլոտը շարունակեց իր մտածումների շղթան բացատրել.

– Տեր Աստված Ադամին և Եվային ասաց. «Պարտեզի բոլոր պտուղներից կարող եք ուտել»: Ի՞նչ կլիներ պտուղներն ուտելու ժամանակ: Չեմ կարծում, որ նրանք ողջ մնային: Հետո նույնպես Աստված ասում է Ադամին. «Բարու և չարի գիտության ծառից չուտես, որովհետև կերածդ օրը մահով պիտի մեռնես»: Ասա ինձ, որտեղի՞ց գիտեին, թե ի՛նչ ասել է մահ, և ի՛նչ կանի այն մարդուն: Ո՞րտեղ էին տեսել մահը, որ այս գաղափարը օտար չէր նրանց, և լավ հասկացան, թէ հրամանը ին՛չ բան է ակնարկում: Նրանց շուրջը անասուններն անպայման մեռնում էին, և նրանք վկան էին դառնում դրանց վախճանին, ինչպես մենք` այս թիթեռնիկի: Հետո, ապականացու մարմինները միայն ուրիշների մահվան շնորհիվ են կենդանություն ստանում:

– Իսկ առյուծը արդյոք կուտե՞ր գառնուկին Եդեմական այգում:

Գրիգորի այս հարցումից այս անգամ Կոլոտի ճակատը պրկվեց: Մի պահ մտածելուց հետո տվեց իր պատասխանը.

– Այո՛, կուտեր: Եթե չուտեր, առյուծը առյուծ չէր լինի, այլ մի ուրիշ անասուն: Նրա ատամները և թաթերը ստեղծված են գառնուկ ուտելու համար:

– Քեզ հետ համամիտ չեմ, սիրելի եղբայր, որովհետև մենք դրախտի մասին ենք խոսում, այսինքն` կատարյալ խաղաղության և համերաշխության մի վայր, որտեղ մեղք և անեծք կամ վայրագություն հազիվ թե գոյություն ունենար: Քրիստոսի Երկրորդ Գալուստից հետո կրկին պիտի վերահաստատվի նման մի դրություն աշխարհի վրա, ու սրա մասին մարգարեությունը լավ գիտես. «Պիտի չվնասեն իմ սուրբ լեռան վրա, և առյուծը խոտ պիտի ուտի` նման ոչխարին»:

– Այո, մարգարեությունը դու բառացի ես մեկնաբանում: Հավանական է, որ այլաբանական կամ բանաստեղծական մի արտահայտություն է ասվածը, ինչպես բազմաթիվ պատկերները Հայտնության Գրքի:

Հասկացան, որ վիճաբանությունը դեռ երկար պիտի տևեր` նոր հարցումների համար դուռ բանալով: Որոշեցին ճամփա ընկնել` և շարունակելով խոսել մահվան և կյանքի մասին, իսկ գարունը գալիս էր` հարստացնելով կյանքը հազարավոր մահերի և ծնունդների միջից:

 

Հաջորդ գլուխը՝

ՈՒՐԻՇ ՄԻ ԹԻԹԵՌՆԻԿ ԵՎՍ