Զաքարիայի մարգարեության մեկնություն 14։6

Ա․ Լոպուխին

6-7․ «Այն օրը լույս չի լինելու. լուսատուները կորչելու են»: [6] «Այդ օրը միակն է լինելու, և դրա մասին իմանալու է միայն Տերը. չի լինելու ո՛չ ցերեկ, և ո՛չ գիշեր; միայն երեկոյան ժամին է հայտնվելու լույսը»: (Սինոդական թարգ․)
   
   Այդ ժամանակ տեղի է ունենալու նաև կյանքի համաշխարհային փոփոխություն. վերանալու է ցերեկվա ու գիշերվա միջև տարբերությունը, լուսատուները դադարելու են լույս տալ, կամ էլ փոխվելու է ցերեկվա ու գիշերվա միջև բնականոն հերթափոխը. ցերեկը լույս չի լինելու, սակայն այն հայտնվելու է երեկոյան ժամին (Keil. Op. cit. S. 651): Մարտին «jom 'eshadh» (բառացիորեն «առաջին օր») արտահայտությունն այնպիսի օրվա իմաստով է մեկնաբանում, որը չի փոխվում գիշերվա, այնպես որ նաև երեկոյան ժամերին է լույս լինեմ (Marti. Op. cit. S. 452): 6−րդ համարի վերջին հատվածը թարգմանիչների ու մեկնաբանների կողմից միանգամայն տարբեր իմաստներով է ընկալվում: Եբրայերեն տարբերակից թարգմանված ռուսերեն Սինոդական թարգմանությունն ու Վիեննական կանոնը 6−րդ համարի վերջին երկու բառերը տարբեր կերպ են ընթերցում և դրանց տարբեր ծագում են վերագրում։ Այդ բառերից առաջինը «լուսատուները կորչելու են» ((«jadar»−ը նշանակում է թանկագին, հրաշալի. այս բառի իգական սեռի հոգնակի թիվը «jedaroth» է: Ըստ Ռուժեմոտի` «երկնքի գոհարներ՝ լուսատուներ» (Վերը հիշատակված ստեղծագործություն, էջ 244): «Dapha» բառի պասիվ ձևը` փոքրանալ, նեղանալ, կրճատվել է. տե՛ս Keil. Op. cit. S. 650, 651; Reinke. S. 294–297, Gesenius. Wörterbuch)) տարբեակով է ռուսերեն թարգմանվում, իսկ երկրորդը` «կլինի ցուրտ և օդի խտացում» («jegaroth» արտահայտությունն ընթերցվում է իբրև «vegaroth» կամ «vegaruth»` «և ցուրտը». Kethibh jegippa'on − Oere: (ve) gippa'on − («և սառույց, սառնամանիք»): Յոթանասնիցն ընթերցում է «yuch» (այս բառի եզակի թիվը «yucoj» − «ցուրտ» է), «kai pagoj» («սառույց». դասական լեզվում «pagoj» բառն այս իմաստը ունենում է հոգնակի թվում), սլավոներենում` «ձմեռ ու սառնամանիք»: Եկեղեցական հայրերը 6−րդ համարի վերջին հատվածը Յոթանասնիցի տեքստի համաձայն են ընթերցում, սակայն 6−7−րդ համարները տարբեր կերպ են մեկնաբանում: Երանելի Թեոդորետոս Կյուրացին այս բառերը խաչի վրա Փրկչի մահվան հանգամանքների իմաստով է հասկանում (Վերը հիշատակված ստեղծագործություն, էջ 123): Երանելի Հիերոնիմոսի մոտ «ցուրտն ու սառնամանիքը» մեկնաբանվում են և՛ բառացի (կապված այն ժամանակների հետ, երբ «լույսն ու խավարը, ցերեկն ու գիշերն այլևս հաջորդական կերպով չեն փոխարինելու միմյանց»), և՛ փոխաբերական իմաստով (Քրիստոսի երկրորդ գալուստից առաջ բոցավառ հավատի կորստյան ու սիրո սառչելու առնչությամբ (Վերը հիշատակված ստեղծագործություն, էջ 173): Ըստ սուրբ Կյուրեղ Ալեքսանդրացու` մարգարեն «ձմեռ և սառնամանիք բառերով խոսում է այն գիշերվա մասին… երբ Նա (Քրիստոսը՝ Դատավորը), երկնքից իջնելով, որպես Արարիչ՝ ամեն ինչ ձևափոխելու և ավելի լավն է դարձնելու, և այդ ժամանակ այլևս ո՛չ գիշեր է լինելու, ո՛չ էլ ցերեկվա լույս» (Վերը հիշատակված ստեղծագործություն, էջ 210): Սուրբ Եփրեմ Ասորին հատվածը հետևյալ կերպ է մեկնաբանում. «Այս ամենը նկարագրում է մակաբայեցիների ժամանակաշրջանում հրեաների անկայուն ու փոփոխական վիճակը, ինչի մասին հիշատակել ենք ավելի վաղ: Սակայն ուշադիր և խորիմաստ ուսումնասիրողն այստեղ մարգարեություն կտեսնի, որը հստակորեն և ամբողջությամբ վերաբերում է Տիրոջ տանջանքների օրվան…» (Վերը հիշատակված ստեղծագործություն, էջ 262):
--------------------------------
[6](Էջմիածին թարգ․) Այն օրը լոյս չի լինելու, այլ լինելու է ցուրտ ու պարզ օր:
(Արարատ թարգ․) Եվ այդ օրը լույս չի լինի, ո՛չ ցուրտ և ո՛չ սառնամանիք։
(Գրաբար) եղիցի յաւուր յայնմիկ՝ ոչ եղիցի լոյս. եւ ցուրտ եւ պարզ՝