Ա․ Լոպուխին
Տիրոջ մարգարեական խոսքը Սեդրաքի երկրի մասին և Դամասկոսի վրա այն կանգ է առնելու, քանի որ Տիրոջ հայացքը բոլոր մարդկանց վրա է, ինչպես նաև Իսրայելի բոլոր ցեղերի, (Սինոդական թարգ․) [1]
9−րդ գլխի առաջին համարներում մարգարեն նկարագրում է հեթանոս թագավորությունների հզորության անկումը: 1−ին համարի սկիզբը («Տիրոջ մարգարեական խոսքը Սեդրաքի երկրի մասին») հաջորդ համարների համար կարելի է որպես ընդհանուր վերնագիր դիտարկել։ Դրանք պատկերում են հեթանոսական թագավորությունների աղետալի ճակատագիրը:
Սակայն ի՞նչ է «Սեդրաքը»: Այս արտահայտության բազմաթիվ մեկնաբանությունների մեջ՝ թե՛ տառացի և թե՛ այլաբանական, այնպիսի մեկը չկա, որը կարելի է անվիճելի համարել: «Սեդրաք» արտահայտությունը տառացի, այսինքն՝ երկրի կամ քաղաքի հատուկ անվան, իմաստով են հասկանում Եկեղեցու հայրերից սուրբ Կյուրեղ Ալեքսանդրացին և Երանելի Թեոդորոս Կյուրացին: Ըստ սուրբ Կյուրեղ Ալեքսանդրացու` «Ադրախն այն երկիրն է, որն ընկած է դեպի արևելք, և որի հարևանությամբ են և՛ Եմաթը․․․ և՛ Դամասկոսը» (Զաքարիայի մարգարեության մեկնություն // Творения. Ч. 11. С. Посад, 1898, էջ 114), իսկ ըստ Թեոդորոս Երանելու՝ «Ադրախը արաբական քաղաք է» (Զաքարիայի մարգարեության մեկնություն // Творения. Ч. 5. С. Посад, 1907, էջ 99): Ժամանակակից մեկնաբաններից Մարտին «Սեդրաք»−ի գտնվելու վայրը հետևյալ կերպ է որոշում. ««Սեդրաք» երկիրը, ասորական արձանագրությունների (Hatarika) համաձայն, ընկած է Լիբանանից դեպի հյուսիս, որտեղ գտնվում է նաև Եմաթը (Епифания на Оронте, — 8.427)»: Ըստ Շրադերի` «Սեդրաք»−ը, հավանաբար, Դամասկոսի հարևանությամբ գտնվող Սիրիայի ինչ−որ շրջան է. այս հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև Hatarik արտահայտության հետ «Սեդրաք» բառի հնչյունային նմանությանը (Handwörterbuch des biblischen Altertums für gebildete Bibelleser / Hrsg. von Dr. E. C. A. Riehm. Bd. I. Bielefeld und Leipzig, 1887. S. 551), որի գտնվելու վայրն էլ Մարտին տեղադրում է Լիբանանից դեպի հյուսիս: Ամենայն հավանականությամբ կարելի է ենթադրել, որ «Սեդրաք» բառի միջոցով մարգարեն [խոսում է] առհասարակ Մարա−Պարսկական թագավորության [մասին] (Keil С.F. Op. cit. S. 593), որի իշխանության ներքո են եղել ինչպես այն ժամանակի հեթանոսական Արևելքը, այնպես էլ ընտրյալ ժողովուրդը: Սակայն որտեղի՞ց է վերցված, և ի՞նչ է նշանակում հենց բուն անվանումը, որը, վերջին պարագայում, հավանաբար կիրառվում է ոչ բառացի իմաստով: Երանելի Հիերոնիմոսը մեկնության հետևյալ տարբերակն է առաջարկում. «Այս բառերի (այսինքն՝ 1−ին համարի սկզբնական բառերի) հաջորդական իմաստը հատևյալն է. այստեղ խոսքը Տիրոջ խոսքերի կատարման մասին է, որոնք ահարկու են մեղավորների և մեղմ արդարների համար, քանի որ սա է «Ադրախ» բառի իմաստը, որը կազմված է երկու ամբողջական արտահայտություններից․ դրանցից «ադ» մասնիկը նշանակում է խիստ (ահարկու, սարսափելի), իսկ «րախ»−ը` մեղմ, փափուկ»: Այս խոսքերից հետո Հիերոնիմոսը հիշում է այն մեկնաբաններին, «որոնք «Ադրախ» բառի ներքո հասկանում են հրեա ժողովրդին, իսկ Դամասկոս անվան ներքո` (Եկեղեցի) կանչված հեթանոսներին… Տիրոջ խոսքերի կատարումը տեղի է ունենում «Ադրախ» երկրում, որի նկատմամբ Տերը ցուցաբերում է ինչպես Իր խստությունը, այնպես էլ Իր ողորմությունը. խստություն նրանց նկատմամբ, որոնք չեն ցանկանում հավատալ, և գթասրտություն նրանց նկատմամբ, որոնք առաքյալների հետ միասին դարձի են գալիս (դեպի Եկեղեցի)» (Զաքարիայի մարգարեության մեկնություն // Творения. Ч. 15. Kиев, 1900, էջ 97): Այս խորհրդանշական անվան նշանակությունը բացատրելով՝ Գ. Գրոցին (II. 633) հետևյալ միտքն է արտահայտում. «Ընդունելի է այն մարդկանց տեսակետը (non displicet), որոնք «chadar» արտահայտությունը կիրառում են իբրև հասարակ, այլ ոչ թե որպես հատուկ անուն, որպեսզի իմաստը ստացվի՝ «դեպի այն երկիրը, որը շրջապատում է քեզ (օ՜, Հուդա՛), այսինքն` Սիրիա»: Կեյլի մոտ (Keil C.F. Op. cit. S. 591–593) կարող ես Սեդրաք արտահայտության վերաբերյալ նաև այլ տեսակետներ տեսնել: Մարգարեական գրքերում որոշակի թագավորության կամ ժողովրդի մասին մարգարեի նշումների արհեստականորեն քողարկման կամ դրանց իրական անվանումերի փոխարեն խորհրդանշական անունների օգտագործման օրինակներ հաճախակի են հանդիպում: Երեմիա մարգարեն, «Աժբաշ» հատուկ այբուբենը օգտագործելով (հարկավոր է մի սյունակում շարադրել եբրայերեն տառերը սովորական հերթականությամբ, իսկ մյուսում` հակառակ հերթականությամբ` սկսելով այբուբենի վերջին տառից, և առաջին սյունակի յուրաքանչյուր տառի փոխարեն կիրառել երկրորդ սյունակի դրան համապատասխանող տառը), եբրայերեն «babhel»` Բաբելոն արտահայտության փոխարեն գրում է «scheschakh» (Եր. 25:26; 51:41; см.: Keil C.F. Biblischer Commentar über den Propheten Jeremia und die Klagelieder. Leipzig, 1872. S. 284, 285): Զաքարիա մարգարեի մոտ «Բաբելոն» բառի փոխարեն մենք հանդիպում ենք «Սենաար» արտահայտության (Զաք. 5:11) կիրառությանը․ Բաբելոնը նաև «պետություն, հյուսիսի երկիր» է անվանվում (Զաք. 6:6, 8): Ընթերցի՛ր նաև 7−րդ համարի մեկնաբանությունը:
Տիրոջ ամենատես աչքը, որն ուղղված է Իսրայելին և ամբողջ մարդկությանը (հեթանոսներ), ամենից առաջ կանգ է առնում Դամասկոսի` Սիրիայի գլխավոր քաղաքի վրա, և նրա վրա է ընկնում Տիրոջ խոսքն իր ամբողջ ծանրությամբ. նրա համար Դամասկոսը կարծես թե դառնում է հանգստի կամ հարատև բնակության մի վայր (Զաք. 5:11):
--------------------------------
[1](Էջմիածին թարգ․) Տիրոջ խօսքի պատգամը Սեդրաքի երկրի մասին, նրա զոհի՝ Դամասկոսի մասին: Արդարեւ, Տէրը տեսնում է բոլոր մարդկանց եւ Իսրայէլի բոլոր ցեղերին,
(Արարատ թարգ․) Պատգամ. Տիրոջ խոսքը Հադրաքի երկրում։ Եվ Դամասկոսում է նրա հանգչելու տեղը, որովհետև Տիրոջն է ուղղված մարդկանց և Իսրայելի բոլոր ցեղերի աչքը։
(Գրաբար) Առած բանի Տեառն յերկիր Սեդրաք, եւ ի Դամասկոս զոհ նորա, զի Տէր տեսանէ զմարդիկ՝ եւ զամենայն ազգս Իսրայէլի։
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: