Նավումի մարգարեության մեկնություն 3:14

Ա․ Լոպուխին

14-17․ Շրջափակման ժամանակի համար ջուր հավաքիր, ամրացրու քո ամրոցները, կեղտի վրայով անցիր, կոխ տուր կավը, նորոգիր աղյուսների այրման համար վառարանը։ [14] Այնտեղ կրակը կլափի քեզ, սուրը կկտրի քեզ, քեզ կուտի ինչպես թրթուրը, թեկուզև դու բազմացել ես ինչպես թրթուրը, բազմացել ես ինչպես մորեխը։ Վաճառականները քեզ մոտ ավելի շատ են, քան աստղերը երկնքում, սակայն այդ մորեխը կտարածվի և կթռչի։ Քո իշխանները նման են մորեխի և քո հրամանատարները՝ մժեղի, որոնք ցրտի ժամանակ բույն են դնում պատերի ճեղքերում, և երբ որ արևը ծագում է՝ թռչում են, և չես կարող իմանալ այն վայրը, որտեղ որ նրանք եղել են։ (Սինոդական թարգ․)
   
   Ինչպես վերևում՝ 2−րդ գլխի 1−ին համարում (եբր․ 2), այդպես էլ այստեղ՝ 14−րդ համարում, մարգարեն դառը հեգնանքով Նինվեին բոլոր ուժերը լարել և պաշարող թշնամիների դեմ քաղաքի պաշտպանության բոլոր միջոցները օգտագործել է խորհուրդ տալիս։ Սակայն այդ բոլոր ջանքերը և միջոցները բոլորովին անպտուղ կլինեն (15−17−րդ համարներ)։ Այս բաժնի ընդհանուր իմաստը երանելի Թեոդորոսը հետևյալ կերպ է արտահայտում․ «Մի՛ ապավինիր այդ ամրոցներին, որովհետև դրանք քեզ ամենևին չեն օգնի, այլ կավի նմանությամբ, որն աղյուս պատրաստելու համար կոխոտում են խոտի հետ, դու ևս ոտնակոխ կարվես քեզ վրա եկող թշնամիների կողմից․ քաղաքը կայրեն, իսկ ձեզ՝ բնակիչներիդ, կհարվածեն տարատեսակ աղեղներով, վերջում մորեխի և մժեղի պես բոլորիդ կկոտորեն․ իսկ ամեն տեղից հավաքած և երկնքի աստղերի պես հաշվելու համար դժվարություն ներկայացնող հարստությունը կվերցնեն թշնամիները» (Տասներկու մարգարեների մեկնությունը, Մ․ 1857, Գիրք 3, էջ 18, 19)։ Ըստ եբրայերեն բնագրի՝ 17−րդ համարում երկու բառ է դրված՝ «միննէզարիմ» և «տիփսէրիմ», որոնց ստուգաբանությունը և ճշգրիտ իմաստը դժվար է որոշել։ Հուդայական մեկնաբանները (օրինակ՝ Աբարբանելը) «միննէրզարիմ» բառը եբրայերեն «նեզեր» (խույր, ապարոշ) բառից են ծագեցնում և դրա իմաստը «principes, quorum capitibus diadema et corona inest» տարբերակով են փոխանցում։ Նոր ժամանակներում Գեզենիուսը, Կենիգը և այլք, այս բառը մոտեցրել են «նազիր» (իշխան, լուսավորված, նազովրեցի) բառին։ Սակայն, ըստ գիտության մեջ առավել ընդունված կարծիքի (Ieremias, Iensen, Zimmern), և՛ «միննէզարիմ»−ը, և՛ «տիփսէրիմ»−ը ասորերեն արմատներ են ու ասորական բանակում կարևորագույն պաշտոնների կամ կոչումների անվանումներ։ Առաջինի նախատիպը ասորերեն «massaru» (manzaru−պահակներ) բառն է, իսկ երկրորդինը՝ «dupsarru»−ը (tupsarru−դպիրներ)։ Ամեն դեպքում, ասորական զորահրամանատարներին մորեխի կամ մժեղի հետ համեմատելը (համար 17) միաժամանակ մատնանշում է և՛ նրանց ծայրահեղ բազմաքանակությունը, և՛ առանձնահատուկ արագությունը, որով էլ նրանք կանհետանան՝ առանց Նինվեին պաշտպանություն ապահովելու։
--------------------------------
[14](Էջմիածին թարգ․) Պաշարման համար ջո՛ւր լցրու եւ ամրացրո՛ւ քո ամրոցները. մտի՛ր ցեխի մէջ, կոխոտի՛ր, շաղախի՛ր այն յարդի հետ եւ պնդացրո՛ւ աւելի քան աղիւսը:
(Արարատ թարգ․) Պաշարման համար ջո՛ւր քաշիր քեզ համար, պնդացրո՛ւ ամրոցներդ, ցե՛խը մտիր ու տրորի՛ր կավը, նորոգի՛ր աղյուսի փուռը։
(Գրաբար) Լից քեզ ջուր պաշարման եւ պնդեա զամուրս քո. մուտ ի կաւ՝ եւ կոխեա ընդ յարդի, եւ պնդեա քան զաղիւս։