Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան
բայց անպայման կը կատարենք ամէն բան, ինչ ելաւ մեր բերանից. խունկ կը ծխենք երկնքի թագուհուն, նրան նուէրներ կ՚ընծայենք, ինչպէս արել ենք մենք ու մեր հայրերը, մեր թագաւորներն ու մեր իշխանները Յուդայի երկրի քաղաքներում ու Երուսաղէմի հրապարակներում, երբ առատ էինք հացով, վայելքի մէջ էինք ու չարիք չէինք տեսնում:
Այսինքն՝ երկնային զորությունները: Այստեղ համանունությունը հասկացողության տարբերություն առաջացրեց, քանի որ մելխոդը (Μελχέθ) նշանակում է «բանակ», իսկ մելխեֆը (Μελχέθ)՝ «թագուհի»: Այնպես որ, անամոթաբար անձնատուր լինելով անարդարությանը՝ դարձյալ սպառնում է կատարյալ գերությամբ, իսկ այս խոսքերը հաստատելու համար նա անդրադառնում է նաև ներկային։
Ա. Լոպուխին
«Բայց անպատճառ գործադրելու ենք մեր բերանից դուրս եկած ամեն մի խոսքը՝ երկնքի աստվածուհուն խունկ ծխելով և նրան հեղման ենթակա ընծաներ մատուցելով, ինչպես որ արել ենք մենք և մեր հայրերը, մեր թագավորներն ու մեր իշխանները` Հուդայի քաղաքներում և Երուսաղեմի փողոցներում, որովհետև այն ժամանակ մենք կուշտ ու երջանիկ էինք և աղետ չէինք տեսել»։ (Սինոդական թարգմ.) [17]
Երկնքի աստվածուհին կամ երկնքի թագուհին, որին նրանք դիմում էին աշխարհիկ բարեկեցության հետ կապված ցանկությունները կատարելու հույսով (օրինակ՝ անպտղության վերացումը), իհարկե, լուսնի աստվածուհին էր:
«Ինչ ելավ մեր բերանից» արտահայտությունն օգտագործվում էր երդումներ տալու ժամանակ (Թվ. 30:3,13, Բ Օրին. 23:24, Դատ. 11:36):
«Խնկարկել» նշանակում է հացահատիկային ընծաների հետ որոշ չափով խունկ այրել:
Հրեաները վկայակոչում են հին սովորույթները, որոնք գործել են մինչև Հովսիայի բարեփոխումները, և պահպանվել ժողովրդի մեջ նույնիսկ Հովակիմի օրոք (Երեմ. 7:17):
Տե՛ս Երեմիայի մարգարեության մեկնություն գլուխ 44։15
-------------------------------
[17](Էջմիածին թարգմ.) բայց անպայման կը կատարենք ամէն բան, ինչ ելաւ մեր բերանից. խունկ կը ծխենք երկնքի թագուհուն, նրան նուէրներ կ՚ընծայենք, ինչպէս արել ենք մենք ու մեր հայրերը, մեր թագաւորներն ու մեր իշխանները Յուդայի երկրի քաղաքներում ու Երուսաղէմի հրապարակներում, երբ առատ էինք հացով, վայելքի մէջ էինք ու չարիք չէինք տեսնում:
(Արարատ թարգմ.) Այլ անպատճառ մեր բերանից դուրս եկած ամեն մի խոսքն ենք գործադրելու՝ երկնքի թագուհուն խունկ ծխելով և նրան թափելու նվերներ մատուցելով, ինչպես որ Հուդայի քաղաքներում և Երուսաղեմի փողոցներում արել ենք մենք և մեր հայրերը, մեր թագավորներն ու իշխանները. հացով կուշտ էինք ու հաջողակ էինք, չարիք չտեսանք։
(Գրաբար) զի առնելով արասցուք զամենայն բան որ ելանէ ի բերանոյ մերմէ. արկանել խունկս տիկնոջն երկնից, եւ նուիրել նմա նուէրս, որպէս արարաք մեք եւ հարքն մեր. եւ թագաւորքն մեր, եւ իշխանքն մեր՝ ի քաղաքս Յուդայ եւ արտաքոյ Երուսաղէմի, եւ էաք հացալիցք եւ փափկացեալք. եւ չար ինչ ոչ տեսանէաք։
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: