Բացատրական աստվածաշունչ, Ա. Պ. Լոպուխինի (†1904)
«Դժոխքի անդրաշխարհը շարժվեց քո համար, որպեսզի դիմավորի քեզ քո մուտքի ժամանակ, քեզ համար արթնացրեց Րեֆաիմներին, երկրի բոլոր առաջնորդներին, հեթանոս բոլոր թագավորներին բարձրացրեց իրենց գահերից»: (Սինոդական թարգ․) [9]
Մարգարեն մեռյալների թագավորությունը նկարագրում է որպես ոտքի կանգնող և խոսող անհատականություն:
«Դժոխքի անդրաշխարհը», եբրայերեն՝ «շեոլ միտտախատ», ներքևում գտնվող շեոլն (դժոխք) է: Ակնհայտ է, որ հրեաները Եսայի մարգարեի օրոք ևս «շեոլ» ասելով հասկանում էին մեռյալների հոգիների հանգրվանի վայրը, որը գտնվում էր գետնի տակ: Նմանատիպ պատկերացումների ծագումը, հավանաբար, բացատրվում է այն բանով, որ մահացածների մարմինները սովորաբար ամփոփվում էին հողի տակ:
«Րեֆաիմները» (եբրայերեն «րաֆա» բառից) տկար, ստվերային էակներ են: Սակայն այստեղ, թվում է, մարգարեն «րեֆաիմ» անվամբ ցանկանում էր մատնանշել շեոլի առավել աչքի ընկնող ներկայացուցիչներին, ինչը երևում է այն բանից, որ հաջորդիվ նա հիշատակում է երկրի զորավորներին՝ թագավորներին: Միգուցե նա այստեղ նկատի ուներ այն րեֆաիմներին, որոնց մասին՝ որպես հսկաների, խոսվում է Մովսեսի ու Հեսու Նավեի գրքերում (Ծննդ. 14:5, 15:20, Բ Օր. 3:11, ՀԵս. 17:14):
«Առաջնորդներին»․ եբրայերեն՝ «ատտուդիմ», այսինքն՝ «այծերին»: Հոտի մեջ այծը սովորաբար առջևից է ընթանում՝ որպես առաջնորդ 2:
--------------------------------
[9](Էջմիածին թարգ․) Այդ բանը երբ պատահեց քեզ հետ, դժոխքն ալեկոծուեց ներքեւում, միանգամից ոտքի կանգնեցին բոլոր հսկաները, որոնք երկրի իշխաններն էին եղել, եւ բոլոր ազգերի թագաւորներին վերացրին իրենց գահերից:
(Արարատ թարգ․) Մեռելների աշխարհն իր ընդերքից սարսեց քո գալուստը դիմավորելու համար։ Նա արթնացրեց քեզ համար ուրվականներին՝ երկրի բոլոր իշխանավորներին, իրենց գահերից կանգնեցրեց ազգերի բոլոր թագավորներին։
(Գրաբար) Դժոխք ի ներքուստ դառնացան ի պատահելն քեզ. կանգնեցան միանգամայն հսկայքն ամենայն որ լեալ էին իշխանք երկրի. որ յարուցին յաթոռոց իւրեանց զամենայն թագաւորս ազգաց:
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: