Սոփոնիայի մարգարեության մեկնություն 2:1

Ա․ Լոպուխին

1-2․ Ուշադիր քննեցե՛ք ձեզ, քննեցե՛ք, սանձարձակ ժողովուրդ։ [1] Մինչև որոշումը չգա, օրը մղեղի պես կանցնի, դեռ Տիրոջ հրեշավոր բարկությունը ձեզ վրա չի եկել, դեռ ձեզ համար չի սկսվել Տիրոջ բարկության օրը: (Սինոդական թարգ․)
   
   «Հիանալի կերպով պատերազմի ծանրությունը և գալիք աղետի մեծությունը նկարագրելով՝ Նա, ժամանակը բարեպատեհ համարելով, կրկին խոսքը ուղղում է նրանց մեջ ապաշխարություն առաջացնելուն, քանզի արդեն հարմար էր նրանց հաղթելը, որովհետև նրանք, հավանաբար, վախով էին պատվել: Երբ հոգին կարծրանում և ղեկավարվում է ամոթալիի և խայտառակության հանդեպ  ուժեղ հակումով, ապա, նույնիսկ, այդ ժամանակ մենք հեշտությամբ չենք հասնում  ապաշխարելու ցանկության, բայց հաճախ հակառակ մեր ցանկության վախն է մեզ մղում դեպի այն: Այսպիսով` նրանց Իր հետ հաղորդակցվելու կոչ է անում» (սուրբ Կյուրեղ Ալեքսանդրացի, Սոփոնիայի մարգարեության մեկնություն // Աստվածաբանական բանբեր, 1895, հ. Ա, էջ 34): Հրեա ժողովրդի, առնվազն, լավագույն մասը դեռ կարող է փրկվել, մինչդեռ օտար ժողովուրդների կործանումը, որի  մասին մարգարեությունը բերված է ստորև (4− րդ համարից), կլինի անդառնալի ու վերջնական: Փրկության ճանապարհը մարդկանց հոգևոր տրամադրության փոփոխության, ապաշխարության և ուղղման մեջ է, որի սկիզբը պետք է լինի ժողովրդի բոլոր հոգևոր ուժերի կենտրոնացումը, յուրաքանչյուրի և բոլորի ինքնախորասուզումը (կամ ներհայեցողությունը): 1− ին համարում մարգարեն այս բանին էլ կանչում է իր ժամանակակիցներին, որի համար էլ որպես շարժառիթ նշում է 2− րդ համարի Աստծո դատաստանի օրվա գալստյան անխուսափելիությունը, քանզի հակառակ դեպքում այն գալու է իր բոլոր սարսափներով: Սոփ. 1:12 համարից արդեն հայտնի հասարակության խոր անտարբերությունը իրենց ժամանակակից մարգարեի կողմից բարձրացված հոգևոր բարձր պահանջների և կրոնական գործի նկատմամբ, ինչպես նաև կյանքի անսպառ բարիքների և հաճույքների հանդեպ անդիմադրելի ձգտումը հաշվի առնելով՝ մարգարեն իր ժողովրդին անվանում է «хаггой ло− иихсаф» (Յոթանասնից՝ «το εθνος το απαιδευτον», Վուլգաթա՝ «gens non amabilis» (ազգ, ոը արժանի չէ սիրո), սլավոներեն՝ «անպատժելի լեզու»), և դիմում է նրան կոչով «хиткошэшу вакошшу» (Յոթանասնից՝ «συvαχθτε καὶ συvδεθῆτε», Վուլգաթա՝ «convenite, congregamini», սլավոներեն՝ «հավաքվե՛ք և սրբվե՛ք»), այսինքն՝ իր ժամանակակից բոլոր հրեաներին մղում է բոլոր մտքերն ու զգացմունքները կենտրոնացնել մի առարկայի՝ ապաշխարության միջոցով մահվան որոշումը կասեցնելու վրա. «Մտածե՛ք կրկին և խոնարհվե՛ք, անօգնակա՛ն մարդիկ»: Հակառակ դեպքում կործանումը, այն էլ կատարյալ կործանումը, նման է [լինելու] անհետացող հարդի (եբրայերեն՝ «кэмоц»,  Ես. 24:5) և սարսափելի է [լինելու], ինչպես Տեր Աստծու բարկության բոցը (եբրայերեն՝ «харон аф—Иегова»):
--------------------------------
[1](Էջմիածին թարգ․) աւաքուեցէ՛ք եւ քննեցէ՛ք ձեզ, ո՛վ անզգամ ազգեր,
(Արարատ թարգ․) Հավաքվե՛ք ու ժողովվե՛ք, ո՛վ անամոթ ազգ.
(Գրաբար) Ժողովեցարուք եւ խնդրեցէք, ազգք անխրատք,