Սոփոնիայի մարգարեության մեկնություն 3:1

Ա․ Լոպուխին

Վա՜յ անմաքուր, պիղծ և ճնշող քաղաքին: (Սինոդական թարգ․)[1]
   
   Համարի եբրայերեն տեքստը «хой морэа вэнигала хаир хаййона» (ռուսերեն՝ «Վա՜յ անմաքուր, պիղծ և ճնշող քաղաքին») և Յոթանասնիցի հունարեն թարգմանությունը «ὢ ἐπιφανὴς καὶ ἀπολελυτρωμένη πόλις ή περιστερὰ» (սլավոներեն՝ «о светлый и избавленный граде, голубице») հակադիր իմաստ և նշանակություն ունեն, քանի որ եբրայերեն տեքստը Երուսաղեմի բարոյական վիճակի մռայլ բնութագիրն է տալիս, իսկ հունարեն տեքստը, ընդհակառակը, Երուսաղեմը բարձրացնում և ներկայացնում է որպես աստվածային ակնածանքի և փառքի քաղաք: Վուլգաթան այս դեպքում ավելի շատ հետևում է Յոթանասնիցին, իսկ մասորեթական տեքստին մոտենում է ընդամենը մեկ՝ երկրորդ բառով. «vae provocatrix et redempta civitas, columba»: Սակայն, մարգարեի խոսքի համատեքստի (անմիջապես հաջորդող 2−4−ն այս համարները դարձնում են Երուսաղեմի բնակիչներին բնութագրող) հետ համաձայնում է մասորեթական տեքստի 1−ին համարը, ուստի այս տեքստն իր բոլոր բառերով նախապատվության է արժանի: Այսպիսով՝ առաջին հերթին, Երուսաղեմում և Հրեաստանում բնակվող (2−4 համարներ) ժողովրդի ընդհանուր բնութագրության հետ ամբողջովին ներդաշնակ է Երուսաղեմի անհնազանդ և ապստամբ անվանումը (եբրայերեն «морэа»), որը Յոթանասնիցի կողմից անհաջող է փոխանցվել «επιφανής»։ Վերջին բառը ծագում է «мара» բայից, որի հիմնական իմաստը (Բ Օր. 21։18−20) շատ հաճախ Աստծո հանդեպ ունեցած վերաբերմունքի մեջ մարդկանց ըմբոստ և համառել լինելն է (Թվ. 20։24, Ա Թագ. 12:15, Գ Թագ. 13։22 և այլն): Իր մեկնության մեջ հենց այսպես է այս բառի իմաստը փոխանցում Հերոնիմոսը. «Վա՜յ Դյուրաբորբոք քաղաքին, որը ավելի հստակ արտահայտվում է եբրայերեն «мара», այսինքն՝ «παραπικραίνουσα» բառով։ Սա մենք կարող ենք արտահայտել նաև «Աստծուն վշտացնել» արտահայտությամբ, այսինքն՝ արատներով ողորմած Տիրոջը դառնացնել։ Այնպես դառնացնել, որ ողորմած լինել ցանկացողին պատժելու մղել» (Ստեղծագործություն․ Սոփոնիայի մարգարեության մեկնության մեկ գիրք, Մաս 14, Կիև, 1898 թ., էջ 293): Նմանապես «гаал» բայը, որից դերբայի միջոցով կազմում է «нигала» բառը, այս տեղում պետք է փոխանցվի ոչ թե «փրկագնել, ազատել» իմաստով (որը դրան բնորոշ է այլ տեղիներում), ինչպես դա անում են Յոթանասնիցը, Վուլգաթան և Սլավոնական Աստվածաշունչը, այլ «աղտոտել, պղծել» նշանակությամբ (ինչպես Մաղ. 1:7, 12 համարներում), իհարկե, բարոյական իմաստով (Ես. 59:3): Եվ վերջապես «хаййона» արտահայտության «աղավնի» բառով թարգմանությունը ամբողջովին անհամատեղելի է այս հատվածի հետ («աղավնին» Աստվածաշնչում, սովորաբար, բարեմտության և ողջամտության խորհրդանիշն է): Հետևաբար, նոր հետազոտողները արդարացի կերպով են այս բառը ծագեցնում «яна−ճնշել» բայից (Երեմ. 22:3, Եզ. 18:7, 12, 16), այնպես որ «хаййона» բառը կարելի է փոխանցել որպես «Ճնշման քաղաք» կամ «ճնշող քաղաք»։ Այս փոխանցումը լիովին հաստատվում է Երուսաղեմի արիստոկրատիայի կողմից արդարության կոպիտ խախտումների մասին 3−րդ համարի նշումով:
--------------------------------
[1](Էջմիածին թարգ․) Ո՛վ երեւելիդ՝ փրկեա՛լ քաղաք, աղաւնի, որ ո՛չ ականջ դրեց Տիրոջ ձայնին եւ ո՛չ խրատն ընդունեց:
(Արարատ թարգ․) Վա՜յ ապստամբին և պիղծին, կեղեքող քաղաքին։
(Գրաբար) Ով երեւելիդ փրկեալ քաղաք, Յովնանու. ոչ լուաւ ձայնի, եւ ոչ ընկալաւ զխրատ,