Նավումի մարգարեության մեկնություն 1:12

Ա․ Լոպուխին

12-13․ Այսպես է ասում Տերը․ թեկուզև նրանք անվտանգ են և բազմաքանակ են, սակայն նրանք կկտրվեն և կվերանան, իսկ քեզ, թեկուզև Ես նեղացրել եմ, այլևս չեմ նեղացնի։ [12] Եւ այժմ Ես կկործանեմ նրա լուծը, որն ընկած է քեզ վրա, և քո կապանքները կկտրեմ։ (Սինոդական թարգ․)
   
    12−14−րդ համարներում մարգարեի կողմից պատկերվում է Ասորեստանի, նրա բնակիչների և նրա աստվածների ճակատագրի վերաբերյալ Աստծո դատաստանի վերջնական վճիռը։

    «Այսպես է ասում Տերը» բառերով մարգարեն արտահայտում է Ասորեստանի վերաբերյալ Աստծո ապագա որոշումների ողջ կարևորությունը, անփոփոխելիությունն ու խստությունը։ Ասորեստանցիներն այժմ լիակատար բարեկեցություն են վայելում։ Նրանք այնքան զորավոր, անվտանգ և բազմաքանակ էին, որ ամբողջովին անհաղթելի էին թվում ուրիշների աչքերում (Նավ․ 2։12, 13, եբրայերեն տեքստում՝ 13,14, Ես․ 10։24), և իրենք էլ իրենց ցանկացած վտանգի համար անհասանելի էին համարում (Սոփ․ 2։15)։ Սակայն «որքան էլ ուժեղ լինեին ասորեստանցիները, և որքան էլ բոլոր ժողովուրդների միջոցով մեծանար նրանց զորությունը, միևնույնն է, նրանք հրեշտակի բնաջնջման միջոցով խարազանվելու էին։ Քանզի ինչպես բազմաքանակ մազերը չեն կարող կանգնել սուր մկրատի դեմ, այդպես էլ Աստծո բազմաքանակ թշնամիները հեշտությամբ կկործանվեն, և Ասորեստանը կանհետանա և «կդադարի գոյություն ունենալուց»»․․․ (Երանելի Հերոնիմոս, «Մեկ գիրք՝ Նավում մարգարեի մեկնության»։ Կիև, 1896, մաս 13, էջ 268, 269)։ Եբրայերեն տեքստում ասորեստանցիների նկատմամբ Աստծո պատժի մասին խոսքը առանձնահատուկ արտահայտչականություն ունի՝ «նրանք կխարազանվեն, մասնավորապես (խայտառակ կերպով՝ ոչխարների նմանությամբ) կխուզվեն ու կածիլվեն (եբրայերեն՝ «nagozzu»)։ Ինչպես որ ասորական զորքերը Հուդայի վրա արշավելիս նրանում սարսափելի ավերածություններ էին գործում և, հետևաբար, նմանվում էին ածելիի, որը մաքուր սափրում էր ոչ միայն գլխի և ոտքերի մազերը, այլ նաև մորուքը (Ես․ 7։20, Դ Թագ․ 16։7, 8), որից զրկումը, արևելյան պատկերացումների համաձայն, անպատվության նշան էր (Բ Թագ․ 10։4, 5), այդպես էլ լիակատար խայտառակություն և կատարյալ կործանում է սպասվում նաև Ասորեստանին։ 12−րդ համարի առաջին հատվածի ընթերցումը Յոթանասնիցի մոտ (նաև սլավոներենում) տարբեր է, և հատկապես դա նկատի ունի երանելի Թեոդորոս Կյուրոսացին, երբ որ 12−րդ համարի վերաբերյալ նշում է․ «Մարգարեն բազմաքանակ ջուր է անվանում Նինվեի դեմ ելած բաբելոնացիներին, որոնք, ջրերի նմանվող ջոկատների բաժանվելով, սկսել են պաշարել քաղաքը» («Տասներկու մարգարեների մեկնությունը», Մ․, 1857, գիրք 3, էջ 10)։

    Ասորեստանի ամբողջական կործանման հռչակումից հետո (համար 12։1), մարգարեի միտքն (ի հակադրություն վերոհիշյալի) անցնում է Հուդայի և Երուսաղեմի ազատագրմանը․ «իսկ քեզ, թեկուզև Ես նեղացրել եմ, այլևս չեմ նեղացնի»։ «Սրանով,− բացատրում է երանելի Հերոնիմոսը («Մեկ գիրք՝ Նավում մարգարեի մեկնության»։ Կիև, 1896, մաս 13, էջ 269),− ոչ թե մշտական անվտանգության, այլ միայն այդ ժամանակի և այդ շրջանում նրանց պաշարող թշնամիներից ապահովության մասին խոստում է տրվում»։ Հրեաների համար արդեն Բաբելոնում (Ես․ 39։6) գերություն էր սահմանվել, և այդ որոշումը պետք է ուժի մեջ մնար։ Սակայն աղետներից նրանց ժամանակավոր ազատագրումը, ասորեստանցիների բռնությունների դադարեցումը հնարավոր էր, և մարգարեն հենց սա է Աստծո անունից հրեաներին խոստանում։ Ընդ որում՝ ասորեստանցիների ստրկական լծից ազատագրման խոստումը աստվածաշնչյան գրողների համար սովորական «լուծը կործանել», «կապանքները կտրել» (Ղևտ․ 26։13, Ես․ 10։27, Եր․ 2։20, 5։5, 18։2, 30։8 և այլն) արտահայտությունների միջոցով է պատկերվում։
--------------------------------
[12](Էջմիածին թարգ․) Այսպէս ասաց Տէրը բազում ջրերի իշխանների մասին. «Այսպէս պիտի բաժանուեն նրանք, եւ քո մասին այլեւս լուր չի լսուելու:
(Արարատ թարգ․) Այսպես է ասում Տերը. «Թեև նրանք խաղաղության մեջ են և բազմաթիվ, բայց և այնպես պետք է կոտորվեն և վերանան։ Թեպետ ես տառապեցրել եմ քեզ, այլևս չեմ տառապեցնելու։
(Գրաբար) Այսպէս ասէ Տէր ի վերայ իշխանաց ջուրց բազմաց, այնպէս զատուսցին, եւ լուր քո ոչ եւս լուիցի։