Ելից գրքի մեկնություն 25։4

Ա․ Լոպուխին

Կապույտ, ծիրանագույն և կարմիր մանվածքներ, նրբահյուս բեհեզ, այծի մազ։ (Սինոդական թարգ․)[4]
   

   Քանի որ նշված գույների կտորները, միահյուսելով բեհեզի հետ, կազմում էին վրանի ծածկոցները (Ելք 26:1) և քահանայապետի զգեստները (Ելք 28:5 և շարունակությունը), իսկ օրենքն արգելում էր միահյուսել բուրդն ու կտավը (Ղևտ. 19:19, Երկր. Օր. 22:11), ուստի ակնհայտ է, որ այդ բեհեզը բրդյա նյութից չի եղել։ Այդ «բեհեզը», ամենայն հավանականությամբ, բամբակյա թուղթն էր, որից պատրաստվել էին վրանի տասը ծածկոցները (Ելք 26:1), վարագույրները, որոնք բաժանում էին սրբությունը սրբություն սրբոցից (Ելք 26:31), վրանի մուտքի վարագույրները (Ելք 26:36), ինչպես նաև կարված եփուդը, գոտին և քահանայապետի լանջապանակը (Ելք 28:5 և շարունակությունը), քաթանները, ապարոշը, պատմուճանի փեշերը և քահանաների գոտիները (Ելք 39:27-28)։ Սա ապացուցվում է այն անվանումներով, որոնք հրեաներ տալիս էին այդ կտորներին։ Դրանցից «շեշ»-ը փոխակերպված տարբերակն է եգիպտական «շեպե»-ի, որ նշանակում է «վուշ», իսկ «բուց»-ը օգտագործվում է՝ մատնանշելու համար սիրիական կտավը, որը տարբերվում էր եգիպտականից (Եզեկ. 27:16)։ Արևելքի ժողովուրդը հստակ չի տարբերել կտավը բամբակյա թղթից (արաբական «կունտ»-ը նշանակում է և՛ վուշ, և՛ բամբակ, ինչպես նաև երկուսից ստացվող տարբեր նյութեր)։
--------------------------------
[4](Էջմիածին թարգ․) կապոյտ, ծիրանի եւ կրկնակի կարմիր կտաւ, նրբահիւս բեհեզ, այծի մազ,
(Արարատ թարգ․) Կապույտ, ծիրանագույն և մուգ կարմիր թելեր, նրբահյուս բեհեզ և այծի մազ,
(Գրաբար) եւ կապուտակ, եւ ծիրանի. եւ կարմիր կրկին, եւ բեհէզ մանեալ. եւ մազ այծեաց.