Հովհաննես Ծործորեցի (†1338)
1-3. Յիսուս դարձեալ պատասխանեց եւ առակներով ասաց նրանց. «Երկընքի արքայութիւնը նմանուեց մի թագաւորի, որ իր որդու համար հարսանիք արեց: Եւ ուղարկեց իր ծառաներին՝ հրաւիրուածներին հարսանիքի կանչելու. ու նրանք չուզեցին գալ:
Հիսուսը դարձյալ առակներով պատասխանեց նրանց` ասելով. «Երկնքի արքայությունը նմանվեց թագավոր մարդու, ով իր որդու հարսանիքն արեց ուղարկեց իր ծառաներին` հարսանիքի կանչելու հրավիրվածներին, բայց չկամեցան գալ:
Նախորդ առակում «տանտեր» ասաց, իսկ այստեղ` «թագավոր», որովհետև իսկույն չէր վրեժխնդիր լինելու, այլ հետո, երբ հրաժարվեին հարսանիքից, պատրաստվում էր զինվորներ ուղարկել: Այդ պատճառով էլ թագավորի նմանվեց, «ով իր որդու հարսանիքն արեց»,-ասում է Տերը: Թեպետ Որդու հարսանիքը հետո եղավ, սակայն նախքան հավիտյաններն էր սահմանված` ըստ առաքյալի 1191: Իսկ «հարսանիք» է Խոսքի միավորումը նախևառաջ մեր [մարդկային] մարմնի բնության հետ և ապա` Եկեղեցու [անդամ] հոգիների հետ` ըստ Հովհաննեսի. «Ով հարս ունի, նա է փեսա» (Հովհ. 3։29). Պողոսն էլ [ասում է]. «Այս խորհուրդը մեծ է, բայց ես խոսում եմ Քրիստոսի և Եկեղեցու վերաբերյալե (Եփես. 5։32), նաև` «Ձեզ ամենքիդ` որպես մի մաքուր կույսի, նշանեցի` Քրիստոսի առաջ կանգնեցնելու համար» (հմմտ. Բ Կոր. 11։2): [Աստծո Խոսքի] հետ հաղորդությունից անապականություն ընդունեց Տիրոջ մարմինը` իրապես, իսկ սուրբ Եկեղեցին` ավետաբեր հույսով:
Բայց ինչո՞ւ է [Տերն այս միությունը] «հարսանիք» ասաց անվանում: Որպեսզի իմանաս այդ իրողության պայծառությունը, այն, որ տրտմական ոչինչ չունի [իր մեջ], այլ ամբողջովին լի է հոգևոր ուրախությամբ: Եվ ինչո՞ւ հարսը Հոր համար չի ընտրվում, այլ Որդու. որովհետև սրանից առաջ [Տերը] Որդու մահվան մասին խոսեց, այստեղ էլ ցույց է տալիս, որ հարսանիքը լինելու է Նրա մահվանից հետո, երբ մեռելների միջից հարություն առնի, որպեսզի ամենքին դեպի Իրեն ձգի:
«Ուղարկեց,-ասում է,-իր ծառաներին»: Սրանով ցույց է տալիս այն անչափ խնամքը, որ տածելու էր հրեաների հանդեպ, որովհետև նախորդ առակում այնպես է երևում, որ խաչելությունից առաջ է կանչել նրանց, իսկ այստեղ սպանվելուց հետո է ջանում դեպի Իրեն ձգել. երբ պատշաճում էր, որ անհնարին պատիժներ կրեին, Նա [նրանց] կանչում է հարսանիքի և ավելի մեծ պատվով մեծարում: Ուրեմն ո՞վ է այնքան ապերախտ ու թշվառական, որ արքայից ու արքայորդուց հարսանիքի կանչվի և փախչի դրանից: «Ուղարկեց իր ծառաներին` հրավիրվածներին հարսանիքի կանչելու, բայց չկամեցան գալ»: «Ծառաներ» է կոչում Մովսեսին ու մարգարեներին կամ մարգարեների միջից հրավիրված Հովհաննես [Մկրտչին]: Կանչեց վայելելու համար, բայց չկամեցան, ասում է, ինչից ավելի մեծ ամբարշտություն չկա, քանի որ եռակի ամբաստանության է արժանի. նախ` որ մարգարեներին կոտորեցին, ապա` Որդուն սպանեցին, և երրորդ` սպանված Որդու հարսանիքին կանչվեցին և չկամեցան [գնալ]:
Ստեփանոս Սյունեցի (†735)
Յիսուս դարձեալ պատասխանեց եւ առակներով ասաց նրանց.
«Հիսուս դարձյալ պատասխանեց և առակներով ասաց նրանց. «Երկնքի արքայությունը նմանվեց մի թագավորի, որ իր որդու համար հարսանիք արեց»:
Նախկին առակում ասաց «տանուտեր» մարդ, իսկ այժմ՝ «թագավոր», քանի որ առաջինում չէր հիշվելու զորականներ ուղարկելը, իսկ այստեղ հիշվելու էր: Հարսանիքը արեց Հայր Աստված Իր Որդու, փեսայի՝ Քրիստոսի և հարսի՝ եկեղեցական հոգու [համար], որը չի ապականվում, այլ անապականություն է ընդունում Նրա հետ միավորվելով և հաղորդվելով: «Ծառաներ» կոչում է Մովսեսին և մարգարեներին:
Մաղաքիա արք. Օրմանյան (†1918)
1-14․ Յիսուս դարձեալ պատասխանեց եւ առակներով ասաց նրանց. «Երկընքի արքայութիւնը նմանուեց մի թագաւորի, որ իր որդու համար հարսանիք արեց: Եւ ուղարկեց իր ծառաներին՝ հրաւիրուածներին հարսանիքի կանչելու. ու նրանք չուզեցին գալ: Դարձեալ ուրիշ ծառաներ ուղարկեց՝ ասելով. «Հրաւիրուածներին ասացէ՛ք՝ ահա իմ ճաշկերոյթը պատրաստեցի. իմ զուարակները եւ իմ պարարտ անասունները մորթուած են, ու ամէն ինչ պատրաստ է, եկէ՛ք հարսանիքի»: Սակայն նրանք, բանի տեղ չդնելով, գնացին՝ մէկն իր ագարակը, մէկն իր առեւտրին. ուրիշներ էլ բռնեցին նրա ծառաներին, անպատուեցին ու սպանեցին: Իսկ թագաւորը երբ լսեց, բարկացաւ եւ իր զօրքն ուղարկեց ու բնաջնջեց սպանողներին եւ այրեց նրանց քաղաքը: Ապա իր ծառաներին ասաց. «Հարսանիքը պատրաստ է, բայց հրաւիրուածները արժանի չէին: Արդ, գնացէ՛ք հրապարակները եւ ում որ գտնէք, կանչեցէ՛ք հարսանիքի»: Եւ ծառաները ճանապարհների վրայ ելնելով՝ հաւաքեցին բոլոր նրանց, ում գտան՝ ե՛ւ չարերին, ե՛ւ բարիներին. եւ հարսանիքը լցուեց հրաւիրուածներով: Եւ երբ թագաւորը ներս մտաւ հրաւիրուածներին նայելու, այնտեղ տեսաւ մի մարդու, որ հարսանիքի զգեստ չէր հագել, ու նրան ասաց. «Ընկե՛ր, որ հարսանիքի զգեստ չունէիր, ինչպէ՞ս այստեղ մտար»: Եւ նա պապանձուեց: Այն ժամանակ թագաւորը ծառաներին ասաց. «Կապեցէ՛ք դրա ոտքերն ու ձեռքերը եւ դո՛ւրս հանեցէք դրան, արտաքին խաւարը. այնտեղ կը լինի լաց եւ ատամների կրճտում. րովհետեւ կանչուածները բազում են, իսկ ընտրեալները՝ սակաւ»:
Հիսուս ուշադրություն չդարձնելով Իր դեմ կազմակերպված դավաճանություններին, հանդարտորեն շարունակում է քարոզությունը և Մատթ. 21:28-32 և 21:33-44 հիշված երկու առակներին միևնույն ավետարանական իմաստով երրորդն էլ ավելացնում: Հարսանյաց առակն իր կազմությամբ շատ է նմանվում մեծ խնջույքի առակին (Ղուկ. 14:15-24), թեև մանրամասնություններով տարբերվում է նրանից:
Այնտեղ խնջույք էր, այստեղ հարսանիքի սեղան է, որ բացել է մի մեծամեծ անձնավորություն՝ իր տղային ամուսնացնելու առիթով: Նույն ձևով հարսնատերի ծառաները ցրվում են ամեն կողմ հարսանքավորներին ու հրավիրվածներին լուր տալիս, որ ճաշը պատրաստ է, զվարակները և պարարտ անասունները մորթված և եփված են, ուտելու և զվարճանալու բոլոր պատրաստությունները ավարտված են, թող գան և վայելեն: Հակառակ եղած հրապուրիչ պատրաստության, հրավիրվածները դժկամում են, մեկը ծուլությամբ ու թուլությամբ, մյուսը հողագործության և մի ուրիշն էլ առևտրի պատճառաբանությամբ չեն ցանկանում գալ: Այստեղ ընդհանուր գծերով նշանակված են պատճառաբանությունները, այնինչ խնջույքի առակում, որոշակի ասված էր, թե մեկը ագարակ էր առել, մյուսը եզների լուծ էր գնել և մի ուրիշն էլ ամուսնություն պիտի կատարեր: Հարսանյաց առակում մի կարևոր հանգամանք էլ կա, այն է, որ հրավիրվածները ոչ միայն պատճառաբանություններով չուզեցին գալ, այլև նրանցից ոմանք ծեծեցին, վիրավորեցին և մինչև իսկ սպանեցին հրավերը տարած ծառաներին: Եվ հրավիրող մեծամեծն էլ իր մարդկանց ուղարկելով նրանցից վրեժ լուծեց: Հարսանիքի սեղանը արդարացնելու համար հարսնատերի բռնած դիրքը նույնն է, ինչ որ խնջույքի տիրոջ արածը, այսինքն դուրս գալ հրապարակներ և փողոցներ, հանդիպածին հարսանիքի հրավիրել, և այս ձևով հրավիրվածների մի նոր բազմություն կազմել:
Հարսանյաց առակում մի ուրիշ նոր հանգամանք էլ կա՝ հարսանքատերը դուրս է գալիս և ի պատիվ նոր հրավիրվածների, սեղանի շուրջը անցնելով յուրաքանչյուրին բարեկամական վերաբերմունք է ցույց տալիս: Խնջույքի սեղանի համար ծառաները ում ինչպես գտել էին ներս էին բերել: Իսկ հարսանյաց առակում պետք է ենթադրել, որ ծառաները հրավիրվածներին հասկացրին, թե հարսանիքի տուն են գնում, և նրանք էլ քչից- շատից իրենց ուղղելով ու հարսանիքի հագուստները հագնելով գնացին հարսանիք: Եթե այդպես չլիներ, ապա հարսնատերը իրավունք չէր ունենա, այդ բազմության մեջ ամենօրյա աշխատանքային հագուստով նստած մեկին դիտողություն անել.«Ընկեր զիա՞րդ մտեր այսր, զի ոչ ունէիր հանդերձ հարսանեաց»: Ավետարանը գրում է, որ այդ մարդը ձայն չհանեց, իսկ պապանձվելու պատճառ չէր լինի, եթե բոլորն էլ գային այնպես, ինչպես հանդիպեցին ճանապարհին, կամ ծառաները ժամանակին զգուշացրած չլինեին:
Այդ մարդու արարքը շատ ծանր ազդեց հարսանիքի տիրոջ վրա, և այն աստիճան իրեն անարգված ու նվաստացած զգաց, որ հրամայեց իր ծառաներին՝ վերցնելով դուրս տանեն այդ անպատշաճ հագուստով մարդուն և ձեռքերն ու ոտքերը շղթայելով՝ մութ սենյակում բանտարկեն, որ խեղճին ոչինչ չմնա, բացի, բարկությունից ատամները կրճտացնելուց և ներքին հուզմունքից արցունք թափելուց:
Առակի մեկնությունը Հիսուս է տվել, ասելով. «Զի բազումք են կոչեցեալք եւ սակաւք են ընտրեալք»: Երկնքի Արքայության սեղանին էլ հրավիրվածները շատ են եղել, որովհետև քարոզությունը անխտիր ուղղված էր ամբողջ աշխարհին, թե՛ հրեաներին, և թե՛ հեթանոսներին, բայց ընտրյալների թիվը հավասար չէ հրավիրվածներին, որովհետև նրանցից ոչ բոլորը գիտեն իրենց համաձայնեցնել քարոզված վարդապետությանը: Եվ հրավերին հակառակվելու համար վռնդվում են հարսանիքից և պատժի են ենթարկվում, ինչպես պատժվեցին առաջին հրավիրվածներից նրանք, ովքեր թշնամացան հրավիրողների հանդեպ: Հիսուսի «բազումք» և «սակավք» ասելը չպետք է միայն վերջին հրավիրվածների վրա մեկնել, որովհետև սեղանին այդքան նստողների միջից միայն մի հոգի գտնվեց անարժան: Այլ պետք է տարածել առաջին հրավիրվածների վրա էլ, որոնք Ավետարանի իմաստով «բազումք» էին, այսինքն՝ բոլոր մարդիկ: Մինչ վերջում ընդունված սեղանին նստողներն էլ քիչ էին, և այս քչերի միջից էլ մեկը դուրս հանվեց:
Առակի ավետարանական իմաստը [հետևյալն] է, Տեր Հիսուսի քարոզությամբ շատերը հրավիրվեցին հետևելու Երկնքի Արքայությանը, բայց բոլորը սնոտի պատճառաբանություններով մերժեցին, և սրանք պատվավոր ու մերձավոր համարվածներն էին, այսինքն Հին Ուխտի մարդիկ: Ուստի նրանց փոխարեն վերջին եկողները, այսինքն՝ հեթանոսները, հրավիրվեցին և ընդունվեցին, բայց սրանք էլ պարտավոր են ընդունված տեղերի պահանջի համեմատ իրենք իրենց բարի գործերով զարդարել, որը հարսանյաց զգեստ ասվածն է:
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: