Ա․ Լոպուխին
2-10․ Հովնանը կետի փորի միջից աղոթեց Տեր Աստծուն և ասաց. [2] «Իմ նեղության մեջ ես աղոթեցի իմ Տեր Աստծուն, ու Նա լսեց իմ աղաչանքը դժողքի խորքից: Տեʹր, լսիʹր իմ ձայնը»: «Ինձ գցեցիր ծովի խորքերը ու ջրի հոսանքները պաշարեցին ինձ»: «Քո կոհակներն ու ալիքները թափվեցին ինձ վրա, ու ես մտածեցի, թե մերժվել եմ քո ներկայությունից, սակայն ես նորից պիտի տեսնեմ Քո սուրբ տաճարը»: «Ջրերը թափվեցին ինձ վրա շունչս կտրելու աստիճան և խորունկ անդունդները պաշարեցին ինձ»: «Գլուխս մտավ լեռների փապարների մեջ, իջա մի երկիր, որի նիգերը փակ են հավիտյան: Ես կփրկվեմ ապականությունից»: «Երբ հոգիս տկարացավ, Քեʹզ դիմեցի, Տեʹր իմ Աստված, մտաբերեցի Տիրոջը, ու թող իմ աղոթքները հասնեն Քո սուրբ տաճարին»: «Նրանք, որ ունայն ու սուտ աստվածներ էին պաշտում, թողեցին իրենց ողորմած Տիրոջը», «իսկ ես օրհնության ու խոստովանանքի ձայնով Քեզ պիտի մատուցեմ այն զոհը, որն ուխտեցի. Տիրոջն է փրկությունը»: (Սինոդական թարգ․)
Կետի փորից Հովնան մարգարեի արած աղոթքը դրա վավերականության դեմ առարկություններով հանդես գալու բազմաթիվ առիթներ է տալիս: Ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ այն իր մասերով նման է սաղմոսների տարբեր հատվածներին, և այստեղից դրա քաղվածքային բնույթի մասին եզրակացություն է արվում։ Այս հիմքի վրա աղոթքի ծագումը վերագրվում է եբրայական գրականության անկման ժամանակաշրջանին: Իսկապես, Հովնանի աղոթքի և սաղմոսների նմանությունն անհերքելի է. 3−րդ համարը հիշեցնում է 17−րդ սաղմոսի 7−րդ ու 119−ի` 1−ին համարները; 4−րդ համարը` 68−րդի 3−րդը; 5−րդ համարը` 30−րդ սաղմոսի 23−րդ համարը; 6−րդը` 17−րդ սաղմոսի 5−6−րդ և 68−րդ սաղմոսի 15−16−րդ համարները; 7−րդ համարը՝ 17−րդի 16−17−րդ համարները; իսկ 8−րդ համարը՝ 142−րդ սաղմոսի 4−7−րդ համարները: Սակայն կարելի՞ է արդյոք այս ամենի պատճառով եզրակացնել, որ Հովնանի աղոթքը հետագայի քաղվածք է: Ավելի բանական չէ՞ արդյոք մտածել, որ կետի որովայնում Հովնանն իր մտքերն արտահայտում է իրեն ծանոթ սաղմոսների տեսքով, քանի որ նրա հոգեվիճակը նրան ստեղծագործելու տրվել թույլ չէր տա: Նա սաղմոսներից վերցնում է ոչ թե բառերն ու արտահայտությունները, ինչպես դա կաներ քաղվածք կատարողը, այլ ձևերն ու պատկերները, որոնք, իմիջիայլոց, նրա վիճակին ավելի էին համապատասխանում, քան սաղմոսերգուի (այսպիսին են ծովային վտանգների մասին բոլոր պատկերները):
Այնուհետև մատնանշվում է այն հանգամանքը, իբրև թե Հովնանի աղոթքը չի համապատասխանում նրա հոգեկան ապրումերին։ Դրա հիմնական շարժառիթը փրկության համար շնորհակալություն հայտնելն է, մինչդեռ Հովնանը կետի որովայնից ոչ թե պետք է շնորհակալություն հայտներ, այլ պետք է մահացու վտանգից ազատվելու համար աղոթեր Աստծուն: Այս հանգամանքը [սույն տեսակետի ջատագովները] բացատրում են նրանով, որ հատվածը հետագա շրջանի ինչ−որ գրիչ է նման անհաջող կերպով կազմել: Բայց ի վերջո, գոհաբանությունից բացի, Հովնանի աղոթքում առկա են ինչպես ջրային վտանգների նկարագրություններ (4−րդ, 6−7−րդ համարներ), այնպես էլ ապրվող աղետից փրկվելու համար Տիրոջն ուղղված թախանձագին աղերսներ (տե՛ս 3−րդ, 5−րդ, 8−րդ համարներ): Մի խոսքով այստեղ առկա է այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է այն աղոթքի համար, որը կարող է տվյալ պահին բնականորեն հնչել Հովնանի շուրթերից. պարզապես այս ամենն աղոթքում նկարագրվում են իբրև արդեն իսկ անցյալում տեղի ունեցած իրադարձություններ: Իր կյանքի գլխավոր սարսափը մարգարեն զգում է այն ժամանակ, երբ, ծովը նետվելով, ավելի ու ավելի է սուզվում դեպի անդունդը, իջնում է մինչև լեռների հիմքերը` ասես դժոխք, զգում է, թե ինչպես է ծովային խոտը փաթաթվում իր գլխին, թե ինչպես է ջուրը սկսում հասնել «իր հոգուն», և այստեղ մահվանից փրկվելու համար նա աղերսում է Տիրոջը: Երբ ձուկը մարգարեին կուլ է տալիս, ու Տիրոջ ամենակարողության շնորհիվ վերջինս շարունակում է ձկան որովայնում ապրել, նա արդեն սկսում է իրեն Տիրոջ կողմից փրկված զգալ։ Ամենայն հավանականությամբ, այդ ժամանակ նա չգիտեր, թե որտեղ և ինչպես է Տերը իրեն պահպանել, այլ միայն զգում էր, որ դեռ ողջ է, փրկվել է մահից, ուստի հույս ուներ, որ Տերը նրան ամբողջությամբ կազատի (Եվ նորից պիտի տեսնեմ Քո սուրբ տաճարը), և այդ իսկ պատճառով իր աղոթքի մեջ արդեն երախտագիտություն էր հայտնում Աստծուն: Մենք, այսպիսով, տեսնում ենք, որ Հովնանի աղոթքն իր բովանդակությամբ միանգամայն համապատասխանում էր մարգարեի հոգեվիճակին: Սրա գլխավոր նպատակը Հովնանի խոր վշտի մեջ լինելը և նրա փրկությունը ներկայացնելն է: Այս թեման աղոթքի մեջ խիստ հաջորդականությամբ է զարգանում: Սկզբում այստեղ ճիշտ կերպով թվարկվում են մարգարեին հասած արտաքին վտանգները (4−րդ, 6−րդ և 7−րդ համարներ), նկարագրվում են այդ ժամանակ նրա ունեցած հոգեկան ապրումները (3−րդ, 5−րդ, 7−8−րդ համարներ), և այն ավարտվում է փրկության համար արտահայտված երախտագիտությամբ (9−10−րդ համարներ), ինչը մարգարեն զգում է դեռևս կետի որովայնում եղած ժամանակ: Աղոթքը բաժանված է չորս տների, որոնցից յուրաքանչյուրը բովանդակում է 2−ական համար, և կառուցված է բանաստեղծական զուգահեռության օրենքների համաձայն: Ընդ որում՝ մարգարեի արտաքին վիճակը նկարագրող հատվածները գրված են համադրական զուգահեռությամբ, իսկ նրա հոգեվիճակը նկարագրող հատվածները՝ հակադրական զուգահեռությամբ: Այստեղից պարզ է դառնում, որ Հովնանի աղոթքն իր տրամաբանական կառուցվածքով և գրական տեսքով ներդաշնակ և կապակցված ստեղծագործություն է: Իր պատկերավոր ոճի շնորհիվ այս հատվածը, որպես բանաստեղծական ստեղծագործություն, էականորեն տարբերվում է պատմություն բովանդակող գրքի մնացյալ հատվածներից։
--------------------------------
[2](Էջմիածին թարգ․) Յովնանը կէտի փորի միջից աղօթեց Տէր Աստծուն եւ ասաց.
(Արարատ թարգ․ 2։1) Եվ Հովնանը ձկան փորից աղոթք արեց Տիրոջը՝ իր Աստծուն։
(Գրաբար) Եւ եկաց Յովնան յաղաւթս առ Տէր Աստուած ի փոր կիտին եւ ասէ.
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: