Ներածութիւն

ՊՕՂՈՍ ԱՌԱՔԵԱԼԻ ԹՈՒՂԹԸ ՓԻԼԻՄՈՆԻՆ ԵՒ ԱՐՔԻՊՊՈՍ ՍԱՐԿԱՒԱԳԻՆ ԵՒ ԱՊՓԻԱՅԻՆ
   
   Փիլիմոնը քրիստոնէական հաւատքին դարձած կարեւոր մի անձնաւորութիւն էր եւ, անկասկած, կողոսացիների Եկեղեցու անդամներից մէկը: Նա Պօղոս առաքեալի բարեկամներից էր, ունէր Օնեսիմոս անունով մի ստրուկ, որ փախել էր իր մօտից: Յայտնի չէ, թե Օնեսիմոսը ինչպիսի հանգամանքներում էր յարաբերութիւնների մէջ մտել Պօղոսի հետ, որն այդ շրջանում բանտում էր գտնւում: Փաստն այն է, որ նա եւս քրիստոնեայ էր դարձել: Պօղոսը որոշում է յետ ուղարկել նրան իր տիրոջ՝ Փիլիմոնի մօտ, որին եւ ուղղում է այս թուղթը՝ խնդրելով, որ ընդունի նրան ոչ այլեւս որպէս ստրուկ (փախստական ստրուկն այդ ժամանակ ենթարկւում էր շատ ծանր պատժի), այլ որպէս հավատակից եղբայր:
   Թղթի սկզբում Պօղոսը Փիլիմոնին եւ նրա ընկերներին ողջունելուց յետոյ գոհութիւն է յայտնում Աստծուն Փիլիմոնի հաւատի ու նրա նախանձախնդրութեան համար: Ապա ներկայացնում է իր խնդրանքը ի նպաստ Օնեսիմոսի, որը վերստին պիտի միանար իր տիրոջը: Ողջոյնների բաժնում, որով աւարտւում է այս թուղթը, հանդիպում ենք բազմաթիւ մարդկանց անունների, որոնք յիշատակուած են նաեւ կողոսացիներին ուղղուած թղթում: Նրանցից մէկն է, օրինակ, Արքիպպոս սարկաւագը: Հնարաւոր է, որ Օնեսիմոսը իր հետ Կողոսիա բերած լինէր կողոսացիներին եւ Փիլիմոնին ուղղուած երկու թղթերը:
   Թղթում առկայ է այն նրբանկատութիւնը, որով առաքեալը դիմում է իր բարեկամ Փիլիմոնին: Նա ոչ մի հրաման չի տալիս նրան, ոչինչ չի պարտադրում, չի ժխտում նոյնիսկ Օնեսիմոսի վրայ նրա ունեցած իրաւունքները: Բայց յիշեցնում է նրան (ինչպէս եւ բոլոր նրանց, ովքեր կարդում են այս թուղթը), թէ ինչպէս Քրիստոսի սէրը մի նոր լոյսով է լուսաւորում ու կերպարանափոխում մարդկային բոլոր յարաբերութիւնները: