Հովհաննես Ծործորեցի
«Երկնքի արքայութիւնը նման է մի տանուտէրի, որ առաւօտեան ելաւ իր այգու համար մշակներ վարձելու:
Որովհետև երկնքի արքայությունը նման է տանտեր մարդու, ով առավոտյան ելավ իր այգու համար մշակներ վարձելու:
Առակի բովանդակությունը թույլ չի տալիս ըստ ամենայնի ամբողջական մեկնություն տալ, այլ միայն մտքի առաջնորդ է լինում: Ուստի մենք էլ դա՛ կանենք` հետամուտ կլինենք այս խոսքերին. թերևս ըստ մեր կարողության բացատրել հաջողենք: Արդ` [Տերը] «տուն» է անվանում այս աշխարհը և այս տան տեր` սրա Արարչին` ըստ առաքյալի. «Մովսեսը հավատարիմ [էր] Նրա տան մեջ» (հմմտ. Եբր.5): Եվ Որդին [նույնպես] այս աշխարհի տան տերն է, որովհետև ինչպես այլուր Իրեն «մեծահարուստ» անվանեց, իշխանության տակ եղածներին «տնտես» կոչեց 1035, այստեղ էլ [Իրեն] «տանտեր» և [նրանց] «մշակ» է կոչում: «Առավոտյան ելավ իր այգու համար մշակներ վարձելու»: «Առավոտ» է կոչում կամ արարչության սկիզբը, երբ ստեղծվեց լույսը, փարատվեց խավարը և Ադամն [աստվածային] օրենքով վարձվեց դրախտում, կամ Ադամից մինչև Նոյ [ընկած ժամանակաշրջանը], քանի որ աշխարհի սկիզբն էր, կամ Իր առաջին գալուստը, որ իբրև առավոտ բացվեց մեզ համար Օրենքի ու մեղքերի գիշերվա նսեմությունից հետո, ուստի փեսայի նմանությամբ, այսինքն` մարմնավոր գեղեցկությամբ, ելավ արևելքից` Հորից, և երևալով լուսավորեց մեզ: Կամ էլ [«առավոտ» է կոչում] յուրաքանչյուր մարդու գոյանալն ու աշխարհ գալը ծննդյամբ: Իսկ «այգի» [է կոչում] Օրենքի հրամանները կամ ժողովրդին` ըստ մարգարեի. «Այգի եղավ.... [զորությունների Տիրոջ այգին Իսրայելի տունն է]» (Ես. 5։1, 7), այլև սուրբ Եկեղեցին, որից բխեցնում է , երկհամ զմայլեցուցիչ գինին, որ կարող է ուրախացնել թե՛ երկնավորներին, թե՛ երկրավորներին:
«Մշակ» [է կոչում] արդարներին, որ ժողովրդին առաջնորդ եղան, կամ էլ ընդհանրապես մարդկանց, որ ի սկզբանե մինչև աշխարհի վախճանը կանչվում են դեպի [աստվածային] օրենքը, և սա` ո՛չ առանց վարձի: Բայց վարձ է նախ` հենց ինքը [աստվածպաշտության] նահատակությունը, որովհետև ով ցուցաբերի այն, կփրկվի նրանով: Երկրորդ` այն հարյուրապատիկը, որ ընդունում են օրենքը կատարողները, ինչպես որ հին Իսրայելը պարգևված երկիրը ժառանգեց, և բոլոր սրբերը` մարդկանցից մեծարումը: Երրորդ` մշտնջենավոր կյանքի վայելչությունը` ըստ այսմ. «Ձեր վարձը շատ է երկնքում» (Մատթ. 5։12): Չորրորդ` ճշմարիտն ասելը բանական հոգու պայծառությունն է, որը [Տերը] «դահեկան» է կոչում, որովհետև բոլոր օրենքները հաստատվեցին այն նպատակով, որ [մարդկային] հոգու աղտեղված պատկերը վերստին ձուլեն և Աստծով կատարյալ ցույց տան մարդուն: Եվ հինգերորդ` [վարձ է] յուրաքանչյուր առաջնորդի կամ մարդու կամքն ու դիտավորությունը, երբ հոգևոր կամ մարմնավոր բարիք է խնդրում:
Ստեփանոս Սյունեցի
«Երկնքի արքայութիւնը նման է մի տանուտէրի, որ առաւօտեան ելաւ իր այգու համար մշակներ վարձելու:
«Աստծու արքայությունը նման է մի տանտիրոջ»:
Աստվածային գրքերում Աստված մարդ է կոչվում բազում [անգամ], Աստծու Որդու՝ մարդկային կերպարանք առնելու պատճառով: Նա նաև այս տան Տանուտերն է, որի մասին առաքյալն ասում է. «Մովսեսը հավատարիմ եղավ նրա ամբողջ տան վրա, իսկ Քրիստոս՝ իբրև Որդի, իր տան վրա, և նրա տունը հենց մենք ենք» (Եբր. 3։5-6):
Մաղաքիա արք. Օրմանյան
1-16. «Երկնքի արքայութիւնը նման է մի տանուտէրի, որ առաւօտեան ելաւ իր այգու համար մշակներ վարձելու: Եւ մշակների օրավարձը մէկ դահեկան սակարկելով՝ նրանց ուղարկեց իր այգին: Եւ առաւօտեան ժամը իննի մօտ դուրս ելնելով՝ տեսաւ ուրիշների, որ պարապ կանգնել էին հրապարակում: Նրանց էլ ասաց. «Դո՛ւք էլ գնացէք իմ այգին, եւ ինչ որ արժան է, կը տամ ձեզ»: Նրանք եւս գնացին: Եւ դարձեալ դուրս ելնելով կէսօրին ու կէսօրից յետոյ ժամը երեքի մօտ՝ նոյն ձեւով արեց: Եւ ժամը հինգի մօտ դուրս ելնելով՝ գտաւ ուրիշների, որ պարապ կանգնել էին. նրանց ասաց. «Ինչո՞ւ էք այստեղ ամբողջ օրը պարապ կանգնել»: Նրան ասացին. «Որովհետեւ մեզ ոչ ոք չվարձեց»: Նրանց ասաց. «Դո՛ւք էլ գնացէք այգին, եւ ինչ որ արժան է, կը ստանաք»: Եւ երբ երեկոյ եղաւ, այգու տէրը իր գործավարին ասաց. «Կանչի՛ր մշակներին եւ տո՛ւր նրանց վարձը՝ սկսած վերջիններից մինչեւ առաջինները»: Երբ եկան ժամը հինգի մօտ վարձուածները, իւրաքանչիւրը մէկ դահեկան ստացաւ: Առաջիններն էլ գալով՝ կարծում էին, թէ աւելի կը ստանան, բայց նրանք էլ իւրաքանչիւրը մէկ դահեկան ստացան: Երբ առան, տրտնջում էին տանտիրոջից ու ասում. Դրանք՝ այդ վերջինները, մէկ ժամ գործ արեցին, իսկ դու դրանց հաւասար արեցիր մեզ, որ տարանք օրուայ ծանրութիւնը եւ տօթը»: Նա պատասխանեց նրանցից մէկին եւ ասաց. «Ընկե՛ր, քեզ չեմ զրկում. չէ՞ որ ինձ հետ մէկ դահեկանի սակարկեցիր. ստացի՛ր քոնը եւ գնա՛. այս վերջիններին կամենում եմ տալ որքան եւ քեզ. միթէ իրաւունք չունե՞մ իմ ունեցածի հետ վարուելու, ինչպէս կամենում եմ: Կամ թէ՝ նախանձո՞ւմ ես, որ ես առատաձեռն եմ»: Այսպէս, վերջինները առաջին պիտի լինեն, եւ առաջինները՝ վերջին. որովհետեւ բազում են կանչուածները, բայց սակաւ են ընտրեալները»:
Վերջինի և առաջինի փոխադարձ փոխանակության սկզբունքն առիթ է ընծայում, որ Հիսուս մի առակ պատմի՝ այն ավելի լավ բացատրելու համար: Մի տանուտեր այգի ուներ: Այգին փորելու ժամանակն է գալիս, մշակներ են անհրաժեշտ: Առավոտ շուտ դուրս է գալիս հրապարակ և քանի մշակ որ պետք է, օրական մեկ դահեկանի (մեր դրամով՝ 3 ղուրուշի) վարձ է սակարկում և ուղարկում այգի՝ աշխատելու: Երկրորդ պահին կամ ժամը երեքին նորից դուրս է գալիս հրապարակ և տեսնում պարապ կանգնած մշակների: «Ինչու՞ գործի չեք գնացել, ինչու՞ եք պարապ ժամանակ անցկացնում»,-հարցնում է: Նրանք էլ պատասխանում են. «Առավոտից եկել ենք, բայց փնտրող չեղավ, մնացինք անգործ»: «Լավ,-ասում է տանուտերը,- քանի որ աշխատելու նպատակ ունեք, ձեր պարապ մնալն էլ ձեզնից չէ, գնացեք իմ այգին, աշխատեք և ձեզ հարմար կվճարեմ»: Մարդիկ խոսքը երկու չեն անում, թե որքան պետք է լինի հարմար վճարումը, չեն հարցնում և գնում են այգին՝ աշխատելու: Երրորդ պահին՝ ժամը վեցին, նույն տանուտերն այստեղ-այնտեղ շրջելիս հանդիպում է պարապ մնացած մշակների. նրանց հետ էլ նույն խոսակցությունն է անում և վերջապես նրանց էլ է ուղարկում իր այգին՝ աշխատելու: Նույնը կրկնվում է չորրորդ պահի սկզբին, այսինքն՝ ժամը իննին և նույնիսկ չորրորդ պահի կեսն անցնելուց հետո, օրն ավարտելու մոտ, ժամը տասնմեկին, նորից տանուտերը քաղաքում շրջելու ժամանակ պարապ մշակներ է տեսնում և նրանցից էլ նույն պատասխանն ստանալով, ուղարկում է իր այգին՝ աշխատելու: Նրանք էլ են գնում առանց հարցնելու, թե ժամվա համար որքա՞ն է վարձատրելու իրենց:
Մթնում է, գործերը դադարում են և տարբեր ժամերին եկածները միասին վերջացնում են աշխատանքը. բայց նրանց մեջ 12, 9, 6, 3 և 1 ժամ աշխատող և հինգ տեսակ աշխատանքի իրավունք ունեցող մշակներ կան: Ագարակի տեսուչը, Ավետարանի բառով՝ գավառապետը, հարցնում է տանուտերին, թե ի՞նչ համեմատությամբ պետք է վճարի օրականները: «Բոլորին էլ, -ասում է տանուտերը,- սովորական դահեկանը հավասարապես կտաս, խեղճերի պարապ ժամանակ անցկացնելը իրենց հանցակից չէ, թո՛ղ օգտվեն. միայն թե վճարումը վերջիններից սկսի՛ր»: Անշուշտ, այս վերջին պայմանը ավելացված է առակին ուժ տալու համար, որպեսզի երևան գա սակարկողների հանդեպ բռնած ընթացքը:
Տեսուչը դահեկանն սկսում է տալ ժամը 11-ին եկողներից, որ միայն մեկ ժամ էին աշխատել: Նույնն են ստանում նաև 3, 6 և 9 ժամ աշխատողները: Հերթը հասնում է 12 ժամ աշխատողներին: Երբ նրանց էլ է տրվում սակարկված դահեկանը, սկսում են տրտնջալ. «Մենք ամբողջ օրը աշխատեցինք, հոգնեցինք, ցերեկվա սաստիկ արևն էլ տարանք, շատ գործ արեցինք, իսկ մեզնից հետո եկողները մեր չափ չաշխատեցին և մեր չափ չհոգնեցին, մանավանդ վերջում եկած և երեկոյան զովին աշխատողները: Ինչու՞ մենք էլ նրանց նման մի դահեկան պետք է ստանանք»: Տանուտերը, որ գիտեր, թե ինչ պետք է ասի և մոտ կանգնած, հարմար առիթի էր սպասում, մոտ է կանչում տրտնջացողների գլխավորներից մեկին և ասում. «Եղբայր, ի՞նչ սակարկություն արեցի քեզ հետ. դու մեկ դահեկան ուզեցիր, ահա ստանում ես դահեկանը, ավելին պահանջելու իրավունք չունես, որևէ բանից չես զրկվում, պահանջդ ա՛ռ, ձայնդ կտրի՛ր ու գնա՛: Ինչ որ ուրիշին եմ տալիս քոիմանալու բանը չէ, դա իմ կամքից է կախված, դրամն իմն է, գործը՝ իմը, մի՞թե իշխանություն չունեմ իմ դրամի վրա, կամ մի՞թե տեր չեմ իմ գործն ինքս կարգադրելու, ինչու՞ ես գեշ աչքով նայում իմ արածին, մի՞թե իմ առատաձեռնությունը կարող է քո չար աչքի պատճառը լինել»: Առակն այստեղ վերջանում է: Անշուշտ, տրտնջացող մշակները ոչինչ չկարողացան պատասխանել, ձայները կտրեցին, դրամն առան և հեռացան:
Ավետարանի բարոյական իմաստն այն է, թե տիեզերքի տանուտերը՝ Աստված, չի մեղադրում այն մարդուն, ով առանց իր հանցանքի անկատար է, մանավանդ, երբ այդպիսիների հանդեպ ողորմած է գտնվում՝ նրանց պակասն իր գթությամբ լրացնելու:
Սակայն Հիսուսի նպատակում Ավետարանական իմաստ էլ կա: Սակարկող և գործը վաղ սկսած մշակները Հին Օրենքի մարդիկ են, որոնց հետ Աստված Մովսեսի միջնորդությամբ դաշինք կնքեց և ուխտ հաստատեց: Իսկ մի պահ անգործ մնացող մշակները հեթանոսներն են, որոնց հետ կնքված չէր աստվածային ուխտը և այգուց դուրս էին մնացել, բայց երբ տեսնում են տանուտերին և գործի առիթը բացվում է, շտապում են հետզհետե իրենց պարտքը կատարելու: Աստված նրանց հանդեպ գթասիրտ է գտնվում, նրանց էլ արժանացնելով այն շնորհին, որին արժանացել էին Հին Ուխտի մարդիկ: Այսպես՝ վերջինները հավասարվում են առաջիններին, մինր առաջիններն էլ նույնանում են վերջիններին: «Եղիցին առաջինք յետինք, եւ յետինք առաջինք» ասածը՝ վերևում Ավետարանի հետևողների հարցում, առաջինների ստորին լինելը և վերջինների բարձրացումն է ցույց տալիս, իսկ այստեղ՝ առաջիններիև վերջինների փոխադարձաբար միմյանց նմանվելն ու հավասարվելն է ցույց տալիս: Իսկ «Բազումք են կոչեցեալք եւ սակաւք են ընտրեալք» ասածը, պատմված առակի հետ բաղդատելով, այն իմաստն է տալիս, թե սրանք ամենքը, որ վարձի արժանացան «ընտրեալ» են և թե որևէ ժամվա մեջ Ավետարանի այգում աշխատության կոչեցալները շատ են: Բոլոր աշխարհը հրավիրված է, բայց դժբախտաբար բոլորը չեն ներկայանում, չեն աշխատում, վարձի չեն արժանանում:
Հաղորդում կայքում սխալի վերաբերյալ
Տվյալ հատվածում առկա է սխալ: