Գլուխ 5

   
1․ Յայնմ ժամանակի կոչէր նա զՀերմոն փղապետ, մեծաւ սաստկութեամբ վառել զփիղսն ի վաղիւ անդր. զի առանց յապաղելոյ պատրաստեսցէ գինեզէնս խնկալիցս` զայրացեալս կնդրկաւ` գազանացեալս անապակաւ, ի հրապարակ ածել` թուով իբրեւ եւթն հարիւր. ածել պատրաստել ահագին պատուհաս ազգին եբրայեցւոց:

2․ Եւ թագաւորն զայս հրաման տայր փղապետին, եւ ինքն յուրախութիւն դառնայր` բազում զաւրաւք մեծամեծ աւագանով, որ առաւել եւս թշնամութեամբ էին ընդ ազգին եբրայեցւոց քան զթագաւորն:

3․ Իսկ փղապետն իբրեւ լուաւ զհրամանն սաստկութեամբ` կատարէր, ի ժամ անդ զփիղսն պատրաստէր. եւ այլ սպասաւորքն ելանէին կապէին զտառապելոցն զոտս եւ զձեռս, եւ զայլ պահ գիշերապահ շուրջ զնոքաւք զգուշութեամբ բիւրազգի ածէին: Ընդ միտս իւրեանց համարեալ, ընդ այգն ընդ առաւաւտն վախճան սատակման ածեալ ի վերայ ազգին տեսանէին:

4․ Իսկ հրէայքն յամենայն կողմանց զանձինս իւրեանց անզաւր եւ առանց աւգնականութեան գէշ անկեալ հեթանոսացն համարէին. զամենակալն Աստուած, եւ զամենայն զաւրութեանց զաւրացուցիչ զողորմածն Աստուած` անդադար բարբառով արտասուաւք կարդային: Անկեալ առհասարակ աղաչէին` դարձուցանել շրջել զխորհուրդն անաւրէնութեան. մեծապէս յայտնութեամբ անցուցանել զաւրհասն, որ անդէն մաւտաշուտ զոտիւք զձեռաւք պատեալ է:

5․ Փղապետն զանողորմ գազանսն` գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ ընդ առաւաւտն ի դուռն թագաւորին հասուցանէր:

6․ Իսկ այն որ յաւիտենից ժամանակաց գեղեցիկ արարածք, բարւոք բաժին տունջեան եւ գիշերոյ վիճակ ելեալ յերկնաւոր ի պարգեւատու յառատաձեռնն Աստուծոյ, ելանէր պարգեւ մասն մի քնոյ` զոր առաքէր ի վերայ թագաւորին. եւ անդէն թանձր եւ խորին, եւ քաղցր եւ անոյշ քնով ի զաւրութիւն Տեառն կապէր զթագաւորն, եւ զնա յանշարժ խորհրդոցն անտի խաբեալ վրիպեալ կացուցանէր:

7․ Անդ որդիք եբրայեցւոցն` զժամանակեալ զմահաբեր զաւրհասի ժամանակն զանցուցեալ, զսուրբն զերկնաւորն Աստուած աւրհնէին: Եւ դարձեալ անկեալ ի վերայ երեսաց իւրեանց` աղաչէին կատարել զպարգեւն ի մեծազաւր բազկէ անտի, ի մէջ հպարտացեալ հեթանոսացն երեւեցուցանել:

8․ Իբրեւ ընդ մէջ լինէր ժամ տասներորդ. եւ սպաս տաճարին ամենայն պատրաստեալ էր, եւ կոչնականքն յիւրաքանչիւր ի չափս յաւրինեալ կային. յանկարծակի խթեաց ազդ արար, մերձ յանցանել լինել ժամ ուրախութեան տաճարին: Զայն ժամ զուրախութեան զմտաւ ածէր թագաւորն, եւ անդէն բազմեալ վաղվաղակի հրամայէր զկոչնականսն ի ներքս կոչել, սպաս առնել տաճարին բարձիցն պատրաստութեան, զայր այր յիւրաքանչիւր գահ հրամայէր մատուցանել.

9․ ի ձեռն առեալ զուրախութիւն խրախունս առնէր տաճարին, զանագան ժամուն ընդ ուրախութիւն զուարթութեան անցուցանել: Իբրեւ յերկարագոյն նուագաւք զբանիւք անկանէին. կոչեաց զփղապետն ահեղ սաստկութեամբ դառնապէս պատուհասէր. ընդէ՞ր կամ զմէ՞ զժամադիր սաստիկ հրամանի զաւրհասաւ` անցեալ հրէայքն, եւ զայս աւր կեցեալ գտանէին:

10․ Նա` կայր ցուցանէր նմա զհրամանն արքունի` գիշերախառն կատարեալ. եւ նոքին կոչնականքն վկայէին բանիցն փղապետին: Ապա թագաւորն զդառնութիւն գազանութեանն ցածուցանէր` եւ ասէ, երթ դու քեզ` զայս աւր քնոյ շնորհ կալցին նոքա: Բայց անվրէպ զվաղիւ աւրն պատրաստեսջիր ի նմին գազանութեան զփիղսն ի վերայ անաւրէն ազգին հրէից սատակման հասուցանելոյ:

11․ Իբրեւ զայն ասէր թագաւորն. եւ ամենեքին լի ուրախութեամբ ընդ մի բերան զհրամանն գովէին, յիւրաքանչիւր վանս ի միմեանց բաժանեալք, վասն անագան ժամուն մեկնէին. եւ սակայն այնչափ ոչ տային քնոյ զանձինս, որչափ զգիշերն ամենայն զմտաւ ածէին մենքենայել զինչ նոր նոր չարչարանս ի վերայ տառապելոցն հասուցանել մարթասցեն:

12․ Այն ինչ` հաւ խաւսեցաւ, կանուխ ընդ առաւաւտն գազանացուցեալ` վառեալ զգազանսն ի գինի եւ ի խունկ, ածեալ պատրաստէր. եւ ինքն իջեալ ի մեծի սրահի անդ ճեմ առեալ շրջէր: Իսկ որ ի քաղաքի անդ էին, առհասարակ ելեալ հեղեալ` եկեալ ժողովեալ էին. դէտ ակն ունէին թշուառութեան տեսլեանն, որ ընդ այգն ընդ առաւաւտն ի վերայ հրէից սպառնացեալ պահէր:

13․ Եւ հրէայքն ժամ ի ժամ անցեալ զաւրհասաւն, բազում արտաւսր` պահոց պնդութեան ի ձայն ողորմ ողբոց, զձեռս յերկինս բարձեալ` զմեծ զամենազաւրն Աստուած աղաչէին, միւսանգամ այցելու լինել փրկել զնոսա յանհնարին յաւրհասէն:

14․ Չեւ լինէր արեգական ճառագայթիցն յաշխարհ սփռեալ, եւ թագաւորն յարուցեալ դէտ ակն ունէր մեծամեծացն: Հասեալ ի դուռն փղապետին, աչաւք ցուցանել զպատրաստութիւն փղացն, որպէս վառեալ պատրաստեալ ի դուռն հասեալ էր:

15․ Թագաւորն շնորհակալ լինէր. զարմացեալ էր ընդ պատրաստութիւնն: Դարձեալ միւսանգամ անդրէն զառածանէր, զի՞նչ իրք իցեն վասն անաւրէն ճեպոյն. դարձեալ զմիտս դարձուցանէր, պատուհաս ի վերայ փղապետին կապէր, թէ որինչ հրաման տուեալ էր, զայն ոչ վաղվաղակի ի գլուխ հանեալ ցուցանէր:

16․ Եւ այս ամենայն լինէր ի  հրամանէ Տեառն ամենակալի, զանհնարին զաւրհասին պնդութեան խորհուրդսն յապուշ դարձուցանէր: Արդ մատուցեալ փղապետն զմեծամեծս յաւագանւոյն ի վկայութիւն տանէր. որպէս կանխաւ փիղքն վառեալ եւ զաւրքն պատրաստեալ, զհրամանն արքունի հաստատուն ի գլուխ կատարեալ ցուցանէր:

17․ Դարձեալ յայնմ ժամանակի թագաւորն լնոյր մեծաւ բարկութեամբ վասն մեծութեանց գթոյն Աստուծոյ, զի կամէր ցրուել զխորհուրդս նորա: Որ անդէն իսկ մեծաւ բարկութեամբ` սաստիկ պատուհասիւք հայեցաւ ընդ փղապետն. Սկսաւ խաւսել` եւ ասէ:

18․ Որ միանգամ հարք եւ մարք եւ որդիք ի տեսանել իսկ եկեալ իցեն, գրեսցի կուր արկանել գազանացն. եւ զքեզ ընդ նոսա փոխանակ անմեղացդ այդոցիկ, որ իսկզբանէ նախնեաց մինչչեւ ի նախնիս անարատ զարդարութիւն եւ զհաւատս` մեզ պահեալ է եբրայեցւոցդ այդոցիկ: Եւ եթէ ոչ վասն դայեկատոհմ միասնունդ սիրոյն էր, զքաղցր արեւդ յաչացդ հատանէի, եւ զքեզ նենգաւոր չարագործ ի միջոյ պակաս առնէի:

19․ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր. եւ յառաջին զուարթութենէ անտի զիջեալ տրտմագոյն երեսաւք այր զարամբ զինքն ի միջոյ անտի ի բաց մերժէր. Եւ բարեկամքն իւրաքանչիւր գլուխ ի վայր արկեալ, զամբոխն ժողովեալ յիւրաքանչիւր պէտս հրաման տուեալ ցրուէին:

20․ Որդիքն եբրայեցւոց իբրեւ լուան զթագաւորին. զերեւելին զՏէր Աստուած, զթագաւորն թագաւորաց աւրհնել սկսան. առաւել իբրեւ զայս աւգնութիւն եւս ի վերայ անձանց իւրեանց գտին: Եւ անդէն վաղվաղակի թագաւորն հրաման տայր կոչնականացն յուրախութիւն դառնալ:

21․ Կոչեաց զփղապետն դարձեալ մեծաւ պատուհասիւ, սկսաւ խաւսել ընդ նմա եւ ասէ. Քանի՞ցս անգամ քեզ վասն նոցա, այ թշուառ` պատուէր տուեալ է, վառել կազմել պատրաստել զփիղսն. գոնէ արդ` առ վաղիւ պատրաստեսցես յեղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէիցն:

22․ Իբրեւ զայն լսէին բազմականքն ամենայն առաւել զարմանային ընդ յեղյեղուկ միտս թագաւորին: Եւ ասեն. Ցե՞րբ է այդ արքայ, ցե՞րբ ի միտս քո փորձես զմեզ. այդ` երիցս անգամ հրամայեալ է սատակել զազգդ ժպիրհ. եւ դարձեալ միւսանգամ զքոյին հրաման անդրէն եղծանես: Զիա՞րդ վասն այսորիկ եւ քաղաքս ամենայն ի ժողովս իւրեանց առաւել վշտացեալ են քան զայն չարագործս:

23․ Զայսմանէ ամենայնիւ վրիպակ արքայն լի եղեալ յիմարութեամբ ի վարանս մտանէր. եւ յայն ինչ ոչ հայէր` որ յերկնից այցելութիւն էր ի վերայ հեբրայեցւոց: Դարձեալ սաստկութեամբ երդնոյր զերդումն անկատար, ասէ. Առանց իրիք յերկուանալոյ` զնոսա ի դժոխս յուղարկեցից առաթուր կոխեալս անհնարին գազանացն. զաւրաժողով լինել հասանել առհասարակ ի վերայ Հրէաստանի, զփայտակերտն հրով դատել, եւ զկաւակերտն ջուրբ լուանալ. ի գերութեան վարել առհասարակ, զինչս եւ զստացուածս, եւ զորինչ կայ ի նմա: Եւ զայն պահեստ ի մէնջ զտաճարն նոցա հրձիգ առնել, եւ զնա տուն զոհից զամենայն աւուրս ժամանակաց կացուցանել:

24․ Յայնմ ժամանակի հաստատութեամբ բանս լուեալ կոչնականքն, եւ բարեկամք տոհմային սիրելիք, հաստատութեամբ զբանն լուեալ` զուարճացեալ գնային. հրաման տային զաւրացն` յամուր վայրի արգելեալս, շուրջ գիշերապահս եւ խրամապահս կացուցանել:

25․ Իսկ փղապետն յանհնարին մոլութիւն զգազանսն վառեալ պատրաստէր. խնգեալ գինւով կնդրկախառն յահեղ պատրաստութիւնն վառէր զդիւագին գազանսն առ վաղիւ անդր, անթիւ գէշ անկեալ հասեալ յասպարիսի անդ: Արդ` եկն եմուտ ի սրահ անդր, ստիպէր տագնապաւ զթագաւորն ի կոտորումն կապեալ ժողովրդեան:

26․ Յայնմ ժամանակի ամենայն զաւրաւքն` անհնարին գազանաւքն դիմեալ գայր ի դուրս թագաւորն, ի մտի եդեալ անգութ աչաւք, անողորմ սրտիւ, ինքնին տեսանել զվշտագին սատակումն թշուառական գնդին:

27․ Իբրեւ եկին հասին փղաւքն պատրաստելովք, եւ զաւրաւք վառելովք ի դուռն քաղաքին. ազդ լինէր հրէիցն թնդիւն զաւրացն, փայլիւն զինուն. փոշին որ ելանէր դիզանէր` յամպս հասանէր. ամբոխն աղաղակէին զնոքաւք պատեալ, զմիտսն յապուշ դարձուցանէր. եւ զայս յետին կատարած համարեցան ի վերայ թշուառութեան կարծեացն: Յողորմ գութ խանդաղատեալ հարք եւ մարք, ուստերք եւ դստերք, քորք եւ եղբարք, տոհմային բարեկամք սիրելիք, զմիմեանց պարանոցաւք անկեալ փարեալ պատեալ համբուրէին:

28․ Եւ կէսք զմատաղածին մանկունս ի գիրկս առեալ յետին զայն ծուծ ստին ի բերան եդեալ տղայոցն` համարէին: Եւ մինչդեռ յայնմ յաղէտս տարակուսի եւ ի շտապ տագնապի երիթամածեալ կային, յիշեցին զառաջին աւգնականութիւնն որ եղեւ յերկնից. առհասարակ միաբան ի միմեանց մեկնէին, եւ ի տղայ մանկանցն բերանոյ զստինսն ի բաց կորզէին. եւ առհասարակ անկեալ առաջի մեծութեանցն աստուածութեանն թաւալէին: Ձայն բարձեալ մեծաւ բարբառով ի գոչիւն լալոյ, զամենազաւրն զամենակալն աղաչէին, ի գութ դառնալ մեծաւ ողորմութեամբ. փրկել զհատեալս ի յուսոյ, զհասեալ մերձեցեալսն ի դրունս դժոխոց: