Գլուխ 1

   
1․ Ազդ եղեւ Փիղովպատովրայ ի դարձելոց անտի վասն կողմանցն յորոց մերժէր զնա` եւ զզաւրս իւր Անտիոքոս. ժամ տայր` հրաման հանէր ամենայն զաւրաց իւրոց հետեւակաց եւ հեծելոց, եւ առնոյր ընդ իւր զքոյր իւր զԱրսինոյէ. չու առնէր, խաղայր գնայր գայր հասանէր ի կողմանս Հռափայեցւոց, ուր էին հասեալ բանակեալ Անտիոքոս ամենայն զաւրաւք իւրովք:

2․ Թէոդոտոս ոմն անուն` գործ ի միտ արկանէր, առնոյր գունդ մի որ ընդ իւրով ձեռամբ էր, ծածուկ վառէր. հասանէր գիշերի ի վերայ խորանին Փտողոմեայ, ի ներքս անկանել` եւ զնա անդէն սպանանել. եւ միայն անձամբ վճարել զգործ պատերազմին: Նմա պատահեալ առաջնորդէր Դովսիթէոս անուն յազգէ հրէայ, աւտարացեալ ի նախնեացն աւրինաց: Անդէն ի խորանի անդ արագ արագ շիջուցանէին. եւ այսպէս մարտն բորբոքէր, եւ իրքն Անտիոքայ առաւել յաջողէին:

3․ Յառնէր վաղվաղակի Արսինոյէ, ի ձայն ողորմ լալոյ, զգէսս արձակեալ առաջի զաւրացն աղաչէր, այսուհետեւ ի վերայ անձանց եւ որդւոց մարտնչել: Եւ եթէ ինչ յաղթութեան հնարս գտանել մարթասցեն, խոստանայր տալ նոցա յայր` երկուս երկուս մանեակս ոսկիս: Եւ այնպէս դէպ լինէր թշնամին ի ձեռս Անտիոքայ եւ զաւրացն ապականել բազումս կոտորելով, եւ բազումս ի գերութեան վարելով:

4․ Իբրեւ այս խորհուրդք յաղթեցան, եւ գործն այն ի ձեռս իւր պատրաստեցաւ. եդ ի մտի իւրում հասանել ինքն ի վերայ քաղաքաց որ շուրջ զիւրեւ էին, եւ տալ նոցա մխիթար: Զայս առնէր կատարէր, ընդ ամենայն տեղիս պաշտամանց պարգեւս բաշխէր. քաջալերեալս եւ մխիթարեալս ընդ իւրեւ կացուցանէր:

5․ Արձակեցին եւ հեբրայեցիքն ի ծերակոյտ ժողովրդենէ անտի հարցանել զողջոյն. մատուցանել պատարագս. յայտ առնել զխնդալ վասն յաղթութեանն ուրախութեան. եւ նա եդ ինքն ի մտի իւրում յաւժարել հասանել սիրով ուրախութեամբ ի մէջ նոցա:

6․ Իբրեւ եկն եհաս յԵրուսաղէմ մեծաւ շքով բազում պաշտամամբք, ողջակէզս պատարագաց մատուցանէր մեծին Աստուծոյ, գոհանայր եւ շնորհս մատուցանէր: Եւ ինչ մի կամէր աւելի պաշտաւն ի տեղի անդր ցուցանել: Իբրեւ եկնեհաս ի տեղին սուրբ, էր զարմացեալ ընդ գեղեցկութիւն վայելչութեանց տաճարին, եւ ընդ աւրէնս սպասուցն. խորհեցաւ ցանկացաւ մտանել ինքն ի տաճար անդր:

7․ Նոքա կացին առաջի եւ ցուցանէին, եթէ ոչ աւրէն եւ պատշաճ է զայդ առնել, քանզի եւ հրէից իսկ ոչ է մարթ մտանել, եւ ոչ քահանայից ամենեցուն. բայց միայն միում քահանայապետին, սակայն եւ նմա տարոջէ ի տարի, միանգամ ի տարւոջ:

8․ Նածուկայի ոչ ինչ թուլանայր. թէպէտ եւ բերէին զաւրէնսն, առաջի ընթեռնուին. եւ այնպէս ոչ թուլանայր. յամառեալ պնդեալ էր զանձն ի ներքս մատուցանել. եթէ նոքա չիցեն ասէ արժանի ի ներքս մտանել` սակայն ինձ արժան է զայդ պատիւ առնել:

9․ Բայց աղէ` դու քեզ ասեմ. զիա՞րդ է զի յամենայն տեղիս պաշտամանց անխտիր համարձակ մտանեմ. եւ ոչոք է որ արգել առնէ: Եւ այլ ոք անդուստ յանդգնագոյնս բարբառեցաւ` ասէ. Զի՞ պնդեալ յամառեալ ես. իցեն ինչ արդեւք` վասն որոյ չիցէ արժան մտանել: Նա ասէ. Այի չիք ինչ հնար. թէ կամիք, եւ թէ ոչ կամիք. բայց թէ մտանեմ:

10․ Անդ քահանայքն ամենայն պատուական հանդերձիւքն իւրեանց, անկանէին սողէին, աղաչէին զԱստուած աւգնել նոցա, եւ փոխել զխորհուրդն զայն ի նմանէ. աղաղակաւ արտասուաւք զտաճարն լնուին. եւ որ ոչ անդ դիպեալ էին քաղաքացիքն խռովեալ յանկարծակի յայն վայր հասանէին վաղվաղակի, զի՞նչ իրք իցեն շշնջէին: Կոյսք ի կուսաստանաց մարբքն հանդերձ ի հրապարակսն հասանէին. հող արկեալ զվարսիւք, ճչիւ աղաղակաւ զքաղաքամէջսն լնուին:

11․ Եւ որ արդ եւս նորամուտ հարսունք առագաստեալք յաւրինեալք նստէին, զաւրինաւոր զամաւթն մոռացեալ, ընթացս յանդգնութեան ընդ քաղաքմէջսն ընթանային: Սոյնպէս մատաղամարքն մանկամբքն հանդերձ, զդարման մանկանցն թողեալ, եւ այնպէս անզգայութեամբ ընդ անդաստանս առանց դարձադարձի յաւագամեծար տաճար անդր պնդեալ ժողովէին: Բիւրապատիկ իմն էին յայս եւ ի սոյն աղաւթք ժողովելոցն. վասն այսորիկ որ անաւրէնութեամբն խորհէր ձեռն յանձին հարեալ զինքն ի ներքս մատուցանել. Յայսր վերայ քաղաքացիքն բարկացեալ չառնուին յանձն զայնչափ տարապարտուց զառնն բռնութիւն:

12․ Իբրեւ տեսին թէ պնդեալ հաստատեալ կայ զիւր կամսն կատարել. ձայն ետուն միմեանց, եւ յիւրաքանչիւր զէնս գնացին, վառել կազմել պատրաստել մարտնչել` մեռանել ի վերայ կարգացն նախնեաց` եւ հայրենի աւրինացն. եւ անդէն վաղվաղակի մեծ խռով ի տեղւոջն կացուցանէին. մինչչեւ հազիւհազ ծերակոյտ ժողովրդեանն ցածուցանէին զամբոխն. եւ զպատրաստեալսն ի մարտէ անտի անդրէն ի նոյն ժողովսն խնդրուածոց դարձուցանէին: Եւ զաւրք քաղաքին անդրէն ի նոյն խնդուածս դառնային:

13․ Իսկ որ զթագաւորաւն ծերք եւ մեծամեծք ժողովրդեանն էին` ջանային զմիտսն հպարտացեալս ցածուցանել. եւ զհեստեալ յամառութիւնն զիջուցանել. եւ նորա չէր ինչ հնար, այլ   պնդեալ յամառեալ էր զդոյն կամս կատարել` զոր յառաջն խորհեցաւ:

14․ Նոյնպէս դարձեալ եւ որ զնովաւն էին` իբրեւ յառնն պնդութիւն հայեցան, այսրէն ի խնդրուածսն դարձան, զամենազաւրն աղաչել զԱստուած. այցելու աւգնական լինել. զի մի արհամարհեսցէ, եւ մի ի ձեռաց թողցէ, եւ մի ընդ ոտս տացէ հպարտութեան խորհրդոց` զաւրէնսն աւրինաւորս: Եւ այնպիսի ստէպ ստէպ սրտի մտաւք աղաղակ էր զաւրացն ժողովելոց. անհնարին գոչիւն ի նմին լինէր. զի կարծեալ այսպէս էր. եթէ ոչ միայն մարդիկն աղաղակիցեն, այլ եւ պարիսպքն եւ յատակքն հնչիցեն. զի ամենայն մարդկանն ի մտի եդեալ` զմահ ընդ կենաց փոխանակել, քան տեսանել զտեղին սրբութեան ի պղծութիւն դարձուցեալ: