Եզեկիելի մարգարեության մեկնություն 27։19

Ա. Լոպուխին

«Դանը և Հավանը Ուզալից էին վճարում քո ապրանքների դիմաց՝ շինածո երկաթեղենով․ կասիա և խնկեղեգ էին բերում քեզ հետ փոխանակելու համար»։ [19] (Սինոդական թարգ․)
   
    «Դան» - եբրայեցերենում՝ «վեդան», որտեղ «վե» մասնիկը չի կարող լինել «և», քանի որ բոլոր տողերը սկսվում են առանց կապի: Հետևաբար, «Վեդան»-ն այստեղ հատուկ անուն է (և ոչ թե՝ Դան): Հին Արաբիայում «Վադդան» անունով մի քաղաք կար, որ գտնվում էր Մեքքայի և Մեդինայի միջև (Սմենդ): «Ադեն»-ը նույնպես կարող էր այդպես կոչվել։ Արվեստում։ 18-22-րդ համարներում հնչեցվող բոլոր խոսքերն Արաբիայի մասին են: Սլավոներենում՝ «Վեդան», հունարենում բացակայում է։

    «Հավանը» - նույնն է, ինչ 13-րդ համարում, բայց ինչպես ցույց է տալիս այս հատվածի շարունակությունը, այստեղ խոսքն Արաբիայի հոնիացիների, այսինքն՝ այնտեղ գտնվող հունական (Վուլգաթայում և այստեղ՝ «Graecia») գաղութների մասին է։ Յոթանասնից թարգմանության հեղինակները տարընթերցում են «յաին»՝ «Դեդանովոյի գինին», և այստեղ տեսնում են Դամասկոսի առևտրի մասին խոսքի շարունակությունը։

   «Ուզալից» - հին ժամանակներում այսպես էր կոչվում Եմենի գլխավոր քաղաքը՝ ներկայիս Սանայը, որն իր այս վերջին անվանումը ստացել է Ք․ հ․ 5-րդ դարից հետո։ Սեպագիր արձանագրություններից մեկում Իզալը հիշատակվում է որպես իր գինով հայտնի մի երկիր (Կրեչմար)։

   «Շինածո երկաթեղենով» - առաջին տեսակետի կողմնակիցները որպես այս եբրայեցերեն «աշոթ» դժվարըմբռնելի բառի թարգմանություն ընդունելի են համարում «ասոթ» տարընթերցումը՝ համաձայն Յոթանասնից թարգմանության, Պեշիթոյի և Վուլգաթայի (fabricatum)։ Մյուսները թարգմանում են՝ «հղկված»։ Թարգումում առկա է «մետաղալար» ձևով։ Եթե ​​առաջին թարգմանությունը ճիշտ է, ապա, հավանաբար, այստեղ խոսքն անթև շեղբերի մասին է: Եմենական սրերի կողքին արաբները որպես փառքի նշան ունեին նաև հնդկական սրեր։ Առաջինները, գուցե, միայն այս վերջինների կրկնօրինակումն էին (Սմենդ):

   «Կասիա» - եբրայեցերեն «կիդդա» բառն այսպես են թարգմանում Օնկելոսը, Պեշիթոն և Վուլգաթան՝ առհասարակ «բուրավետ խեժ» նշանակությամբ։ Այն բուրավետ դարչինի տեսակ է՝ «laurus cassius s. cinnamonum aromaticum», որը մտնում էր նաև սրբազան յուղի բաղադրության մեջ (Ելք 30:24): Աճել է Հնդկաստանում և, ինչպես երևում է, նաև Արաբիայում (Herod. III, 110 և այլն)։ Յոթանասնից թարգմանության մեջ այս բառը բաց է թողնված, մյուս հատվածներում կիրառված է «ιρις» ձևով։

   «Խնկեղեգ» - եբրայեցերեն «կանե» բառը պարզապես նշանակում է «եղեգ», «ձող»։ Այն նույնպես  մտնում էր սրբազան յուղի բաղադրության մեջ (Ելք 10:25) և օգտագործվում էր խնկարկության համար (Երեմ․ 6:20 և այլ տեղիներ): Հույներն ու հռոմեացիները ծանոթ էին եղեգին, որն ուներ նաև բուժիչ կիրառություն (Diod. I, 17), մտնում էր խնկի պատրաստման բաղադրության մեջ և օգտագործվում էր խնկարկության համար (Plin. XIII, 2, XV, 7)․․․ Այն ներկայումս էլ մեծ քանակությամբ Դամասկոսի շուկա է բերվում Հնդկաստանից՝ իր հայրենիքից, բայց խորթ չէ նաև Արաբիային և նույնիսկ Լիբանանին։ Յոթանասնից թարգմանության մեջ՝ «անիվներ», որն ավելի համահունչ է նախորդիվ հիշատակված երկաթեղենին։ Մյուս հատվածներում Յոթանասնից թարգմանությունն այս «կանե» բառը թարգմանում է «καλαμος» և «κυναμωνον», Վուլգաթան՝ «calamus»։
   
Տե՛ս Եզեկիելի մարգարեության մեկնություն գլուխ 27:12
--------------------------------
[19](Էջմիածին թարգ․) Դանը եւ Յաւանը Մէոզէնից են գինի բերել քեզ՝ քո շուկաների համար, Ասէլից են բերել երկաթապատ անիւներ՝ քո շուկաների համար:
(Արարատ թարգ․) Վեդանը և Հավանը Ուզալից էին բերում քո ապրանքները՝ շինածո երկաթեղեն, կասիա և խնկեղեգ էին փոխանակում քեզ հետ։
(Գրաբար) Դան՝ և Յաւան 'ի Մէովզենա՛յ բերէին քեզ գինի 'ի վաճառս քո. յԱսելայ երկա՛թ գործեալ անի՛ւս պատրաստեալս 'ի վաճառս քո: