Գիրք` 22. Գիրք Մակաբայեցւոց Բ

Գլուխ 14

   
1․ Յետ երից ամաց ժամանակի դէպ եղեւ դիմել Դեմետրեայ Սելեւկեանց ի վերայ հեբրայեցւոց ընդ երեք քաղաքեան նաւահանգիստ` մեծաւ գնդաւ, բազում զաւրաւք ի ներքս

2․ յաշխարհամիջի անդր արշաւել, մերժել զԱնտիոքոս եւ զնորուն եղբայր Լիւսիաս:

3․ Աղկիմոս ոմն անուն էր քահանայապետ լեալ յառաջ, կամաւք իւրովք պղծեաց զառաջինն խառնակութեամբ ժամանակաց: Խորհեցաւ ի միտս իւր եւ ասէ` թէ որպէս եւ է, սակայն անհնար է նմա գտանել փրկութիւն, եւ ոչ այլ գոյր նմա մերձենալ առ սեղանն սրբութեան:

4․ Եկն եկաց առաջի արքայի Դեմետրեայ ի հարիւրորդի յիսներորդի յառջնում ամի, մատուցանէր նմա պսակս ոսկիս եւ արմաւենիս, եւ ոստս թաւս ի պատիւ մեհենին: Եւ զայն աւր լուռ լինէր.

5․ բայց ժամանակի սպասէր իւրում անմտութեանն աւգնական գտանելոյ: Իբրեւ դէպ եղեւ աւր մի ի խորհուրդ կոչել զնա Դեմետրեայ. սկսաւ հարցանել զնա արքայն. յի՞նչ աւրէնս, յի՞նչ կամս, յի՞նչ խորհուրդս կան ընդ մեզ հեբրայեցիքդ` որ ի Հրէաստանի են:

6․ Այսպէս ետ պատասխանի. Ասիդացիքդ, որ անուանել են ի մէջ հրէիցդ` որոց սպարապետ եւ զաւրավար Յուդա Մակաբէ համբարձեալ է, զաւրաժողով են` ի մարտ պատերազմի պատրաստեալ են, յուզեն հանապազ զժողովս նոցա. եւ ոչ տան խաղաղութեամբ հնազանդել ձերում տէրութեանդ:

7․ Վասն այսորիկ իմ աւասիկ թողեալ ի բաց զփառսն հայրենի` զքահանայութիւն, եկեալ հասեալ եմ առ քեզ.

8․ նախ` վասն իրացս արքունի սրտացաւութեամբ ցուցանել, եւ ապա վասն մեր. զի մեծաւ ծփանաւք մտախոհ հասի առ քեզ վասն արանցն անմտութեան. որպէս ամենայն ազգն մեր յանպարտ` անպարտ կան ի խռովութեան:

9․ Այլ որպէս ընդ կողմանս եւ ընդ աշխարհս ամենայն խորհուրդս խաղաղութեան` եւ կամս մարդասէրս ունիք, զայն ամենայն տեղեկացեալ գիտեմ:

10․ Այլ մինչ Յուդա կենդանի է` անհնար է խաղաղութիւն առնուլ իրաց արքունի ի Հրէաստանի:

11․ Իբրեւ նա այսպէս սկսաւ խաւսել վասն նորա, այլ աւագանին որ թշնամութեամբ ոխս պահէին Յուդայ, առաւել եւս շուրջ զայրացուցին զթագաւորն:

12․ Մինչ անդրէն վաղվաղակի հրամայեաց կոչել զփղապետն Նիկանովր, ետ զաւրս ի ձեռն, եւ կացոյց սպարապետ կողմանցն Հրէաստանի. արձակեաց մեծաւ հանդերձաւ,

13․ բազում պատուիրանաւ զի զՅուդայ ինքնին ի գլխովին զբռամբ արկանել, եւ զգունդն ամենայն յայսկոյս` յայնկոյս ցրել: Անդ կացուցանել զԱղկիմոս քահանայապետ մեծի տաճարին: Այն որ ի Հրէաստանէ

14․ անտի ազգքն փախստական գնացեալ էին վասն Յուդայ, գային պառակտեալք` եւ անդէն խառնէին ի գունդն Նիկանովրայ. զհրէիցն թշուառութիւն իւրեանց փառաւորութիւն համարէին:

15․ Սոքա իբրեւ լսէին զՆիկանովրայ զարշաւանն. եւ զայնչափ յոյզսն հեթանոսաց. հող ի գլուխ լինէին, առաջի թաւալէին, որ ի սկզբանէ յաւիտենից հաստատեաց զիւր ժողովուրդ, եւ յամենայն ժամանակի յայտնապէս ձեռնկալու լինէր իւրոյ վիճակին:

16․ Իբրեւ հրաման տայր զաւրավարն` փութանակի ընդ առաջ եղեւ նմա ի գեաւղ մի Դեսաոմ անուն`

17․ Շմաւոն եղբայր Յուդայ, ի դիմի հարաւ Նիկանովրայ. եւ առ փոքր մի նիզակակցացն յանզգաստութենէ ի պարտութիւն մատնեալ:

18․ Սակայն լուեալ էր Նիկանովրայ զարանցն քաջութեան, եւ զմարտ պատերազմի ի վերայ աշխարհին ճգնութեան քաջութեամբ, երկնչէր զիրս դատաստանին արեամբ վճարել:

19․ Վասն այսորիկ յղեաց կոչեաց նա զՊոսիդոնիոս, եւ զԹէոդոտոս, եւ զՄատաթէոս, տալ եւ առնուլ` եւ կռել դաշինս:

20․ Իբրեւ բազում տարուբեր եւ խորհուրդք ի մէջ լինէին, եւ ի բազումս եւս զաւրագլուխն զխորհուրդն սփռէր. եւ զաւրքն եւս միաբանութեամբ միով հաւանութեամբ զհաշտութիւն յանձն առնուին:

21․ Եդին զուխտն առաջի` եւ դաշինս կռեցին: Ժամադիր լինէին միմեանց, յորում աւուր ի մի վայր հասեալ զուխտսն հաստատեսցեն: Եկին առ միմեանս, աթոռս արկին, խորհուրդ խորհեցան, դաշինս կռեցին:

22․ Յուդա հրաման ետ իւրեանց գնդին` վառել պատրաստել` դարանամուտ լինել, զի մի դաւ ինչ չարագործութեան նոցա ի թշնամեացն լինիցի: Եւ այնպէս զգուշութեամբ զյաւրինի դաշինս ընդ միմեանս հաստատէին:

23․ Եւ մտեալ շրջէր յԵրուսաղէմ ոչինչ անկարգ եւ անաւրէն գնացիւք: Զայն որ խառնիճաղանճ զաւրս յինքն կուտեալ էր` յիւրաքանչիւր տեղիս արձակէր:

24․ Եւ ունէր Նիկանովրայ զՅուդայ գրգանաւք փափկութեամբ` եւ մտադեւր սիրով:

25․ Աղաչեաց կին առնուլ ի նմանէ, զի գութ անկցի, եւ զաւակ խառնեսցի: Յանձն առ Յուդա, հաւանեցաւ, հաստատեաց, ընտանեցաւ:

26․ Իբրեւ ետես Աղկիմոս զնոցա ընդ միմեանս հաւասարութիւն, եւ դաշինք որ ի մէջ կռեցան, վարեաց եկն վաղվաղակի առ Դեմետրիոս. ամբաստան լինէր զՆիկանովրայ. եւ ցուցանէր` աւտարաձայն այլամիտ խորհուրդս ունել նմա ընդ աւրէնս արքունի. զի զվնասակարն իրաց արքունի` յորդէգիրս առեալ ժառանգ` իւր անձին փոխանակ կացուցանէ:

27․ Իբրեւ լսէր զբանս անաւրէն բանսարկուին` ի սրտմտութիւն բրդեցաւ թագաւորն. հրաման ետ թագաւորն հրովարտակս տալ, յայտ առնել թէ չէ հաճեալ ընդ դաշինս հաւանութեանն: Ի նմին հրովարտակի հրաման տայր` կապեալ ոտիւք եւ կապեալ ձեռաւք տալ ածել զՄակաբէ ի քաղաքն Անտիոքացւոց:

28․ Իբրեւ այս ամենայն ազդ եղեւ Նիկանովրայ, խոնարհեալ կործանեալ` կայր տրտմեալ ի միտս իւր թէ ստութիւն ինչ մտցէ ի դաշինս անդր. եւ ուխտքն եղիցին տարապարտուց, յոչինչ վնասու ի վերայ առնն արդարոյ:

29․ Բայց քանզի զհրաման ինչ ոչ անցանել ըստ թագաւորին, սպաս արար մարթանաւք զհրամանն կատարել:

30․ Իսկ Մակաբէոս` իբրեւ ետես յայրատագոյնս իմն մատուցեալ զնա Նիկանովրայ. եւ զաւրէն նուաճութեանն խստագոյնս եւ շինականագոյնս մերձենալ նորա ի նա. ոչ լաւ համարեցաւ զյանդգնութիւնն Նիկանովրայ. Անդէն յանդիման նորա շատ զոք ընդ իրեարս շփոթեաց. եւ ինքն ել գնաց յերեսաց Նիկանովրայ:

31․ Իբրեւ ետես Նիկանովր, թէ այնպէս զձեռաւք ոչ կարաց ածել զայրն որպէս կամէր. եկն եհաս ի վերայ քահանայիցն ի տաճարին սրբութեան` մինչդեռ նոքա զպատարագսն մատուցանէին, սաստէր նոցա` զայրն ի ձեռս տալ վաղվաղակի:

32․ Նոքա երդմամբ հաստատեցին` թէ ամենեւին զայն այր եւ տեսեալ չիք մեր. ձգեաց զձեռն իւր ի տաճար անդր,

33․ եւ այսպէս երդուաւ. Եթէ ոչ կապեալ ոտիւք եւ ձեռաւք զՅուդա ի ձեռս իմ տայցէք, զայդ տաճար Աստուծոյ հարթ յատակ արարից, եւ զսեղանդ կործանեցից, եւ զտաճարդ զայդ նուիրեալ որմզդական դից հաստատեցից:

34․ Եւ զայս իբրեւ ասաց` ել գնաց: Քահանայքն ձեռս բարձին յերկինս, կարդային առ որ յամենայն ժամանակի աւգնական եւ պաշտպան լինէր ազգին իւրեանց` եւ ասէին:

35․ Դու Տէր ամենայնի, աննիազ յամենայնէ, լի ամենայնիւ. քեզ կամք այնպէս եղեն հաստատել զտաճար բնակութեան քոյ ի միջի մերում:

36․ Եւ արդ` յամենայնի սրբութեամբ Տէր, պահեա Դու յաւիտեան զայս նորոգապէս սրբութեամբ զտաճար քո:

37․ Հռաքս ոմն անուն` ի ծերակոյտ ժողովրդենէ անտի ի զաւրացն Երուսաղէմի այր ընկերասէր, մարդասէր յոյժ, բարենշան բարեհամբաւ, ըստ խնամոտ մտաց` հայր կարդացեալ եբրայեցւոց:

38․ Զի յառաջ ժամանակի անդ` զանխառն զանապակ աւրէնսն աւրինադիր լինէր հրէութեան ոգւով եւ մարմնով. յառաջ տուեալ էր զանձն ամենայն ազատութեան:

39․ Իբրեւ կամեցաւ Նիկանովր յայտ յանդիմանութեամբ զթշնամութիւն յայտնել զոր ունէր ընդ հրէայսն, հատոյց զաւր աւելի քան զհինգ հարիւր, երթալ ի բուռն առնուլ զնոսա:

40․ Զի այսպէս ասաց, թէ այդք եւս ամաչեցեալք դարձցին, գործ մեծ գործեցից ի վերայ քաղաքիդ:

41․ Իբրեւ հասին զաւրքն, զաշտարակն պատեցին, եւ ի վերայ դրանն գուն գործեցին. ձայն տային միմեանց հուր մատուցանել` զի զդուռն հրձիգ արասցեն:

42․ Իբրեւ այնչափ ի վարան տագնապի մտանէր այրն, ուշ առնէր, անձին հրամայէր, դնէր սուսեր ընդ պորտով, կամէր ազատաւրէն մեռանել քան անկանել ի ձեռս անաւրինաց, եւ պղծել զանձին ազնուութիւն:

43․ Եւ սրովն ուղղորդ ի ներքս երթայր վասն ճեպոյն վտանգի: Եւ զաւրացն ընդ դրունսն խուժելոյ. կամէր ելանել ի վեր եւ զանձն ի բարձուէ ընդ պարիսպն հոսել:

44․ Նոքա իբրեւ յիւրեանս այսր անդր խուճապեցան, եւ ի նմանէ ամբոխն փարատեցաւ. եդ զսուսերն եւ չոգաւ զիւրովին.

45․ եւ կանգնեցաւ անդէն, մինչչեւ զաւրն եւ ոգիքն անդէն կային. եկն յայտ անդր զայրագին լի բարկութեամբ, մինչչեւ արիւնն գունդագունդ արտաքս հոսէր, եւ վէրքն չարաչար պատառեալ էին, եւ ամբոխն առաջի անդ յայսկոյս յայնկոյս փարատէր:

46․ Ել եկաց ի վերայ վիմի միոջ, յանդիման կողմանցն երկոցուն. խոնարհեցաւ առ ի գիրկս իւր զաղիսն արեամբն հանդերձ, եւ ցոյց ի վեր յերկինս, կարդաց զՏէր կենդանութեան զոգւոց եւ զմարմնոց` եւ ասէ. Զսոյն հատուցումն հատուսջիր դու նմա: Եւ նա զայս աւրինակ փոխեցաւ յաշխարհէ: